Szwecja: kraj niezależny od ropy

Bloomberg

Wykorzystywana w Szwecji energia pochodzi głównie ze źródeł niekonwencjonalnych. A jeszcze 45 lat temu 75 proc. energii produkowano tam z ropy.

Najnowsze dane unijne mówią, że Szwecja ma 52 procentowy udział energii odnawialnej w całym koszyku energetycznym kraju (obejmuje energię elektryczną, sieci ciepłownicze i paliwo). To jest najlepszy wynik w Unii.

Szwecja zawdzięcza go konsekwentnej realizacji przez wszystkie kolejne rządy strategii przyjętej w latach 70tych XX wieku, kiedy miał miejsce kryzys naftowy. Jak przypomina Skandynawsko-Polska Izba Handlowa niewiele krajów zużywa więcej energii per capita niż Szwecja, jednak emisja dwutlenku węgla przez ten kraj jest niska w porównaniu z innymi państwami. To także Szwecja zawdzięcza realizowanej od 45 lat strategii.

Dużo prądu, mało CO2

Według danych statystycznych opublikowanych przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (MAE), przeciętny Szwed rocznie emituje do atmosfery 4,25 tony dwutlenku węgla (CO?), natomiast średnia dla UE wynosi 6,91 tony, a dla USA 16,15 tony.

Szwecja znalazła sposób na obniżenie emisji, któremu towarzyszy rozwój gospodarczy. Blisko 83 procent energii elektrycznej produkowanej w Szwecji powstaje bowiem w elektrowniach atomowych oraz hydroelektrowniach. Źródłem kolejnych 10 procent produkowanej w tym kraju energii jest kogeneracja w elektrociepłowniach opalanych głównie biopaliwem. Około 7 procent energii elektrycznej wytwarzane jest przez wiatr.

Od momentu deregulacji szwedzki rynek energii stał się wzorem dla innych pod względem standardów międzynarodowych. Dwiema przyczynami tego stanu rzeczy jest swoboda wyboru, jaką mają konsumenci, oraz ogólnokrajowe wyrównywanie cen. Od 1996 roku konsumenci mogą wybierać dostawcę energii elektrycznej – dziś sprzedaje ją Szwedom około 200 firm.

Znaczna część zużywanej w Szwecji energii elektrycznej jest produkowana na północy, ale region ten wykorzystuje jej mniej niż bardziej zaludnione południe kraju. Jest to jeden z powodów, dla których w 2011 roku Szwecja została podzielona na cztery obszary cenowe, celem zrekompensowania kosztów utraty energii ponoszonych podczas jej przesyłu liniami wysokiego napięcia. Kolejną przesłanką podziału było ułatwienie handlu energią między Szwecją i innymi krajami w Europie.

Oszczędności w przemyśle i w domu

W 2005 roku Szwecja wprowadziła specjalny, pięcioletni program mający na celu zwiększenie efektywności energetycznej w przemyśle. Na jego mocy około 180 uczestniczących w programie energochłonnych branż uzyskało zwolnienia podatkowe w zamian za sporządzenie planów energetycznych i podjęcie kroków zmierzających do ograniczenia zużycia.

Po zakończeniu programu w 2009 roku osiągnięte w ten sposób oszczędności energii obliczono na 1,45 TWh rocznie, co stanowi równowartość ok. 500 mln koron (53,9 mln euro, 59,4 mln dolarów). Program został wprowadzony ponownie – tym razem obejmuje ok. 80 branż, które łącznie odpowiedzialne są za jedną piątą energii elektrycznej zużywanej w całym kraju.

Od 1 stycznia 2008 roku w Szwecji obowiązuje nowe prawo dotyczące deklaracji energetycznych. Celem deklaracji, wykorzystywanej np. wraz z dokumentem sprzedaży, jest czytelne pokazanie, ile dany budynek zużywa energii w porównaniu z innymi budynkami. Celem programu, który jest oparty na unijnej dyrektywie i obejmuje wszystkich właścicieli domów prywatnych, zabudowy wielorodzinnej i innych nieruchomości, jest popularyzacja bardziej efektywnego wykorzystywania energii.

Rząd inwestuje ogromne kwoty w informacje i porady dotyczące oszczędzania energii przez gospodarstwa domowe. Każda gmina – a jest ich w Szwecji 290 – ma doradcę energetycznego, do którego mieszkańcy mogą zwrócić się po porady i wytyczne. Porady dotyczą takich tematów, jak wymiana okien, korzystanie z energooszczędnego oświetlenia oraz przejście na inny system grzewczy.

Firmy inwestujące w ekologiczną energię

Coraz więcej szwedzkich firm inwestuje w energię odnawialną. Jednym z przykładów jest firma Wallenstam zarządzająca nieruchomościami, która w 2006 roku postanowiła zainwestować w zieloną energię elektryczną – zarówno na potrzeby swojej działalności, jak i dla wynajmujących i innych klientów. W 2013 roku Wallenstam została pierwszą firmą w branży nieruchomości w Szwecji, która wykorzystuje wyłącznie energię ze źródeł odnawialnych.

Część Wallenstam zajmująca się produkcją energii przekształciła się w spółkę zależną, która w 2015 roku była operatorem 66 elektrowni wiatrowych i trzech hydroelektrowni. Wiele innych firm z branży nieruchomości idzie w ślady Wallenstam.

Inne branże również przykładają coraz więcej uwagi do ekologicznej energii i oszczędzania. Szwedzki międzynarodowy sprzedawca mebli IKEA przyjął w 2012 roku nową strategię zrównoważonego rozwoju. Jej celem nie jest wyłącznie oszczędzanie energii i inwestowanie w energię odnawialną, np. farmy wiatrowe, ale też pomaganie klientom w dokonywaniu wyboru zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, np. przy wybieraniu oświetlenia lub korzystaniu z darmowego autobusu dowożącego ich do sklepu IKEA i z powrotem, zamiast jazdy własnym samochodem.

W 2014 roku produkowana przez IKEA energia odnawialna stanowiła 42 procent energii zużywanej przez całą sieć. W kolejnym roku w porównaniu z rokiem 2013 firma zwiększyła sprzedaż produktów wytworzonych zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju o 58 procent. Celem IKEA jest wykorzystywanie przez firmę od 2020 roku wyłącznie energii odnawialnej we wszystkich krajach w których działa.

Certyfikat z wiatrem

W 2003 roku Szwecja wprowadziła certyfikaty ekologicznej energii w celu popularyzacji tego typu energii. Aby energia mogła zostać nimi objęta musi pochodzić z wiatru, słońca, źródeł geotermalnych, fal morskich, biopaliw lub małych elektrowni wodnych.

Sprzedawcy energii elektrycznej mają obowiązek kupować określoną część „ekologicznej energii elektrycznej”, która następnie stanowi część ich dostaw, natomiast jej producenci otrzymują certyfikaty za energię elektryczną pozyskiwaną ze źródeł odnawialnych.

Celem wprowadzenia certyfikatów było zwiększenie produkcji energii odnawialnej o 25 TWh od 2002 do 2020 roku. Aktualnie Szwecja jest tuż za połową drogi do osiągnięcia tego celu, głównie dzięki zwiększonemu zużyciu biopaliw i stale rozrastającemu się programowi dotyczącemu energii wiatrowej.

Energia wiatrowa jest w ostatnich latach najszybciej rozwijającym się źródłem energii odnawialnej na świecie, jej udział rośnie także w Szwecji. Od 2000 roku produkcja energii z wiatru w tym kraju wzrosła z 0,5 do 11,5 Twh. Dziś w Szwecji działa ok. 3100 turbin wiatrowych.

Trwają też poszukiwania nowych źródeł. Takim paliwem przyszłości jest w Szwecji etanol, produkowana w większości ze zbóż. Szwedzcy badacze pracują nad pozyskiwaniem etanolu z celulozy, który jest nazywany biopaliwem drugiej generacji, gdyż jest bardziej wydajny od etanolu produkowanego ze zbóż i nie wpływa negatywnie na uprawy.

W latach 2011-2015 szwedzki rząd przeznaczył na prace badawczo-rozwojowe nad etanolem 130 mln koron.

Ku czystszemu transportowi

Cele wyznaczone przez Unię Europejską przewidują, że najpóźniej w 2020 roku 10 procent paliwa wykorzystywanego przez transport powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych. Cel, jaki wyznaczyła sobie sama Szwecja, to stworzenie do 2030 roku floty pojazdów w pełni niezależnych od paliw kopalnych, jednak postęp na tym obszarze jest powolny – do 2014 roku kraj ten zrealizował go w 12 procentach, częściowo dzięki zwiększonemu zużyciu etanolu. Rząd podjął szereg inicjatyw na rzecz przyspieszenia tej zmiany, m. in. przyjął ustawę zobowiązującą duże stacje benzynowe do oferowania co najmniej jednego alternatywnego paliwa oraz zwolnienia podatkowe dla pojazdów cechujących się niską lub zerową emisją CO2.

Coraz większą popularnością w Szwecji cieszą się samochody elektryczne i hybrydowe, czyli te, które wykorzystują prąd elektryczny i/lub paliwo. Choć pojazdy umożliwiające wielokrotne ładowanie stanowią mniej niż 1 procent wszystkich używanych pojazdów, to w 2015 roku było ich w Szwecji 12 tysięcy: 42 procent z nich to pojazdy elektryczne, a 58 procent to pojazdy hybrydowe.

Połączenie energii elektrycznej i biopaliw wygląda obiecująco, a nowe rozwiązania i obniżki cen otwierają drogę do większego ich udziału w rynku.

Mogą Ci się również spodobać

Stawiamy na obieg zamknięty

Rezygnujemy z plastikowych jednorazówek. 
To zobowiązanie na nadchodzące lata, ale zaczynamy od zaraz. Nie ...

PKN Orlen kontra zakaz handlu w niedzielę

Największa polska spółka nie zgadza się z projektem NSZZ Solidarność i apeluje o wyłączenie ...

Najbardziej zyskowna firma świata? Nie jest z USA

Jej czysty zysk jest większy aniżeli to, co łącznie zarobiły w minionym roku amerykańskie ...

Czy rosyjska Arktyka odmrozi uszy Arabom?

Największy koncern paliwowy świata chce inwestować w rosyjskiej Arktyce w wydobycie gazu i produkcję ...

Solorz-Żak odda ZE PAK w zamian za walory w Enei

Zygmunt Solorz-Żak jest zainteresowany akcjami Enei w zamian za udziały w ZE PAK – ...

Manipulacje cen prądu w prokuraturze

Prezes URE złożył do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa manipulacji lub próby manipulacji ...