W Polsce wciąż brakuje strategii ograniczania emisji przez przemysł

W Polsce wciąż brakuje strategii dla dekarbonizacji przemysłu, a opracowywane obecnie dokumenty strategiczne koncentrują się przede wszystkim na energetyce, a mniej na samym przemyśle – wynika z najnowszego raportu Instytutu Reform.

Przemysł energochłonny charakteryzuje się dużym zapotrzebowaniem na ciepło wysokotemperaturowe, którego dostarczenie w sposób zeroemisyjny nadal jest wyzwaniem. Wiele branż jest wciąż zależnych od paliw kopalnych, a technologie istotne dla ich dekarbonizacji, takie jak zielony wodór czy wychwytywanie i składowanie lub wykorzystanie dwutlenku węgla (CCS/U), nadal oczekują na komercjalizację. Z kolei elektryfikacja procesów napotyka na bariery ekonomiczne wynikające z niekorzystnego stosunku cen energii do gazu. Instytut Reform opracował raport pokazujący możliwe ścieżki dojścia do zeroemisyjnego przemysłu „Elektryfikacja na mapie zeroemisyjnych rozwiązań dla przemysłu energochłonnego”.

Dostępne technologie

Pomimo tych wyzwań rozwiązania pozwalające ograniczyć emisje w przemyśle energochłonnym mogą być – zdaniem autorek raportu Instytutu Reform – wdrażane już w perspektywie krótko- i średnioterminowej. – Produkcja ciepła wysokotemperaturowego może zostać częściowo zdekarbonizowana przez elektryfikację bezpośrednią (piece elektryczne i łukowe, kotły elektrodowe, systemy odzysku ciepła) oraz wykorzystywanie biopaliw (biomasa, biogaz, biometanol). Elektryfikacja bezpośrednia będzie realną ścieżką transformacji dla wielu gałęzi przemysłu, w tym branży chemicznej, cementowej, ceramicznej, szklarskiej i hutniczej – czytamy w raporcie.

Przemysł chemiczny – oprócz zeroemisyjnej energii elektrycznej – będzie dodatkowo wymagał znacznych wolumenów odnawialnego wodoru i paliw syntetycznych (np. zielonego amoniaku i zielonego metanolu). Tu rozwiązaniem mogłyby być kotły elektrodowe oraz mechaniczna kompresja pary (MVR-HP). W przypadku materiałów mineralnych – w szczególności w przemyśle cementowym – kluczowe znaczenie będą miały instalacje wychwytu CO₂, umożliwiające redukcję emisji procesowych. Dla cementowni w raporcie zaproponowano zastosowanie obrotowych pieców elektrycznych, a w przypadku produkcji ceramiki i szkła piece elektryczne i instalacje hybrydowe.

W produkcji stali transformacja może przebiegać – jak czytamy w raporcie – wielotorowo: poprzez wychwyt emisji w tradycyjnych procesach lub przez produkcję stali w piecach łukowych ze złomu bądź żelaza bezpośrednio zredukowanego. Zaproponowano także elektrolizę stali, wykorzystanie zielonego wodoru. Choć autorki badania przyznają, że i tu będzie potrzebny import.

Brak branżowych strategii

Na poziomie europejskim dekarbonizacja przemysłu stała się jednym z głównych priorytetów polityki gospodarczej. Unia Europejska tworzy obecnie systemowe ramy i strategie, które mają obniżyć koszty energii. Wykorzystanie nowych instrumentów unijnych wymaga działań na poziomie krajowym. – Polska nie ma jednak nadal krajowej strategii dekarbonizacji przemysłu ani kompleksowego podejścia do kluczowych dla dekarbonizacji technologii, takich jak wodór, CCS/U czy elektryfikacja bezpośrednia. Obecnie projektowane dokumenty strategiczne – takie jak KPEiK czy Strategia Rozwoju Polski do 2035 r. (inaczej średniookresowa strategia rozwoju kraju) – koncentrują się głównie na zmianach w energetyce, bez uwzględniania rosnącego zapotrzebowania na zieloną energię, wynikającego z transformacji przemysłu – czytamy w raporcie. W raporcie wskazano także, że dekarbonizacja przemysłu energochłonnego powinna zostać przygotowana w oparciu o spójny zestaw strategii sektorowych takich jak: strategia dekarbonizacji przemysłu, strategia dla wodoru i paliw zeroemisyjnych, strategia dla CCS/U, strategia dla systemu elektroenergetycznego