Złagodzić ETS. Polski postulat na unijnym stole negocjacyjnym

Przywódcy UE spotkali się na nieformalnym szczycie w Antwerpii, aby omówić kwestię konkurencyjności europejskiej gospodarki. Jedną z propozycji, za którą lobbuje Polska, jest poluzowanie systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jakie sprawy omawiano na nieformalnym szczycie UE dotyczącym konkurencyjności gospodarki?
• Jakie propozycje zmiany systemu EU ETS są rozważane?
• Dlaczego Polska lobbuje za utrzymaniem darmowych uprawnień do emisji CO2?
• Jakie stanowisko w sprawie ETS zajmuje niemiecki kanclerz?
• Na czym polega system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w UE?
• Kiedy Komisja Europejska chce ujawnić projekt nowelizacji dyrektywy EU ETS?

Dwudniowy nieformalny szczyt przywódców UE rozpoczął się w środę od Europejskiego Szczytu Przemysłowego w Antwerpii. Jego tematem jest konkurencyjność gospodarki. W konferencji w zamku Alden Biesen weźmie udział także były szef EBC Mario Draghi, który w 2024 r. opublikował swój słynny raport pokazujący, jak zwiększyć konkurencyjność UE. Od owej publikacji jednak wprowadzono niewiele zmian  w Unii.

Zmiany w EU ETS

Do mediów docierają nieoficjalnie informacje, że Unia Europejska zamierza złagodzić przepisy dotyczące redukcji emisji CO₂ dla tysięcy firm w ramach systemu EU ETS. Mowa o utrzymaniu darmowej puli uprawnień do emisji lub ich warunkowym przydzielaniu. Ma to być odpowiedź na rosnące oczekiwania przemysłu europejskiego, który cierpi na spadek konkurencyjności względem innych regionów świata. 

W przeddzień spotkania kanclerz Niemiec Friedrich Merz zadeklarował , że jest otwarty na rewizję lub odroczenie przepisów UE dotyczących rynku emisji dwutlenku węgla.

– System wdrożono w celu ograniczenia emisji CO₂ i jednocześnie umożliwienia firmom przejścia na produkcję wolną od CO₂. Jeśli więc nie uda się tego osiągnąć i jeśli to nie jest właściwe narzędzie, powinniśmy być bardzo otwarci na jego zmianę lub przynajmniej odroczenie terminów – powiedział Merz.

Jeśli jednak ma dojść do jakichkolwiek zmian w ETS, to na nie jeszcze poczekamy. Komisja Europejska pokaże projekt znowelizowanej dyrektywy ETS w lipcu 2026 r. Jak informuje nas resort klimatu, Polska zaczyna pracę nad stanowiskiem w sprawie rewizji ETS, a uwagi i propozycje zmian przesłano do KE już w ubiegłym roku.

Liczymy na darmowe uprawnienia 

Polsce zależy przede wszystkim na darmowych uprawnieniach do emisji CO₂. – Na pewno będziemy walczyć o utrzymanie bezpłatnych pozwoleń dla ciepłownictwa i przemysłu. Wielokrotnie mówiłem o tym na spotkaniach w Brukseli. Cieszę się, że ten przekaz jest słyszalny. Ale diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach. Na nie trzeba poczekać – mówi nam Krzysztof Bolesta, wiceminister klimatu i środowiska odpowiedzialny za rozmowy z Komisją Europejską.

Jedną z rozważanych propozycji jest udzielenie darmowych uprawnień do emisji CO₂ w zamian za modernizowanie produkcji. – Taki system dodatkowych 30 proc. darmowych uprawnień wynegocjowaliśmy dla polskiego ciepłownictwa w czasie polskiej prezydencji. To może być dobry pomysł również dla innych sektorów, ale nie jako jedyne narzędzie, tylko jako część systemowego podejścia – mówi nam wiceminister Bolesta. Jak by to mogło działać? Wiceminister tłumaczy, że mogłyby zostać utrzymane bezpłatne pozwolenia na niezmienionym poziomie, a wskaźniki nie zaostrzane, ale w zamian byłyby wymagane plany inwestycyjne.

Czym jest EU ETS?

System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (European Union Emissions Trading System, w skrócie EU ETS) jest głównym unijnym narzędziem przeciwdziałania globalnemu ociepleniu. System został ustanowiony w 2005 r. w celu wspierania zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w sposób efektywny pod względem kosztów oraz skuteczny gospodarczo.

Reguluje on ok. 40 proc. całkowitej emisji gazów cieplarnianych w UE i obejmuje m.in. ok. 10 tys. elektrowni i zakładów produkcyjnych. Domyślnym sposobem dystrybucji uprawnień emisyjnych od 2013 r. są aukcje, na których przedsiębiorstwa kupują prawo do emisji do atmosfery pewnego ekwiwalentu CO₂. Liczba uprawnień darmowych oraz przeznaczonych do sprzedaży aukcyjnej jest stopniowo zmniejszana, aby zachęcać biznes do zmniejszania emisji.