Jeden spór w rządzie wyjaśniony. Kolejny w drodze? Chodzi o Czyste Powietrze

Ministerstwo Klimatu i Środowiska do maja chce wyjaśnić wszystkie wątpliwości w finansowaniu programu "Czyste Powietrze" ze środków FEnIKS. Jak się okazuje problematyczne może być także - jak uważa resort funduszy - rozliczenie środków z KPO na ten program.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie wyzwania napotyka finansowanie programu „Czyste Powietrze”?
• Które źródła finansowania programu są obecnie przedmiotem sporu?
• Jak różnią się stanowiska resortów w kwestii rozliczeń funduszy?
• Na czym polegają trudności z certyfikacją wydatków i ich terminy?
• Czy środki z KPO na program budzą podobne kontrowersje jak te z FEnIKS?
• Czy zgłoszone problemy wpływają na wypłaty dotacji dla beneficjentów?

Program wymiany kopciuchów Czyste Powietrze napotkał w ostatnim czasie na kolejne problemy, ale dotyczące z rozliczeniem środków już przeznaczonych lub już wydanych na dotacje. Chodzi o środki z programu FEnIKS. W tle jednak kolejny, potencjalny problem. 

Majowe rozstrzygnięcia 

Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że środki na finansowanie programu Czyste Powietrze, sztandarowego programu walki ze smogiem, są, a problemy dotyczą certyfikacji rozpatrzonych pozytywnie wniosków na dotacje począwszy od 2024 r. – Środków na realizację programu nie brakuje. Każdy, kto dzisiaj złoży wniosek, może liczyć na finansowanie, które pochodzi z Funduszu Modernizacyjnego. Kwestia certyfikacji nie dotyczy środków z Funduszu Modernizacyjnego ani z Krajowego Planu Odbudowy. Wypłaty z FM oraz z KPO wojewódzkie fundusze również realizują na bieżąco. Wątpliwości co do możliwości certyfikacji wydatków do KE ze strony Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFIPR) budzi część środków, która była finansowania z programu FEnIKS. Chodzi tu o rozliczenie się z Komisją z już wypłaconych pieniędzy. Nie ma to żadnego wpływu na beneficjentów. Braki i zaległości w certyfikacji dopełnimy do połowy maja – zapewnia Krzysztof Bolesta, wiceminister klimatu i środowiska. Przyznaje on jednak, że opóźnienia w realizacji programu są i wynikają wciąż z niewystarczającej liczby kadr, pozwalającej na szybkie rozpatrywanie wniosków na dotacje. O ile MKiŚ uważa, że zaległości w rozliczeniu środków są tylko wobec środków z programu FEnIKS, to jednak odmiennego zdania jest MFiPR, które uważa, że także pula środków z KPO wymaga dodatkowych zapewnień. Póki co jedynie trzecia kieszonka skąd trafią środki na ten program (w obecnej edycji) nie budzi żadnych uwag i pytań.

Wątpliwości budzi także KPO?

Jak zapewnia nas MKiŚ, proces certyfikacji muszą przejść tylko wnioski dotacyjne finansowanie z programu FEnIKS. Podobną, ale nie tożsamą procedurę muszą przejść środki wydawane w ramach KPO. W tym strumieniu środków, MFiPR oczekuje zapewnienia przez MKiŚ, które w KPO pełni rolę instytucji odpowiedzialnej za inwestycję, że także w tym przypadku wszystkie zgłoszone granty są prawidłowo zrealizowane.  – Do dzisiaj takie zapewnienie nie zostało poczynione, mimo próśb przekazanych na poziomie kierownictwa resortu – tłumaczy nam biuro prasowe resortu funduszy.

Natomiast Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że w ramach 4 i 5 wniosku o płatność złożonego przez Polskę KE pozytywnie oceniła sposób wdrażania mierników i wypłaciła pod koniec 2025 roku środki o łącznej wartości około 26 mld złotych. Wśród ocenianych wskaźników były również mierniki bezpośrednio związane z KPO, tj. B8G oraz B10G (250 tys. grantów w zakresie wymiany źródeł ciepła oraz 190 tys. grantów w zakresie termomodernizacji i instalacji OZE). – Wszyscy, zarówno zespół w MKiŚ jak i Narodowy i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej zdajemy sobie sprawę, że ten rok jest kluczowy z punktu widzenia rozliczeń funduszy UE. Musimy weryfikować poniesione wydatki sprawnie, ale przede wszystkim zapewnić, że jakość materiałów wysyłanych do Brukseli jest bez zarzutu. MFiPR pilnuje wszystkich ministerstw, żeby rozliczenia odbywały się na czas, bo rzutują na budżet państwa. Rozumiemy to i staramy się nadrabiać zaległości, które się pojawiają jak najszybciej – mówi wiceminister Bolesta.

Może się więc, okazać, że spór o weryfikacje projektów w ramach projektów FEnIKS to nie koniec, a dopiero początek sporu o finansowanie programu Czyste Powietrze między MKiŚ, a MFiPR.