Droższa wołowina i większe rachunki? Cena zmian w polityce klimatycznej

Unia Europejska zamiast dzielić i wstrzymywać rozwój poszczególnych polityki klimatycznych powinna dążyć do ujednolicenia swoich polityk. W przeciwnym wypadku, wcześniej czy później koszty fragmentaryzacji polityk klimatycznych będą jeszcze większe niż obecnie – wynika z raportu „Defragmentacja polityki klimatycznej Unii Europejskiej” prestiżowego ośrodka analitycznego Bruegel.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jakie są potencjalne skutki rozdrobnienia polityki klimatycznej UE?
• Dlaczego ujednolicenie polityk klimatycznych jest rekomendowane przez ośrodek Bruegel?
• W jaki sposób zmiany w obecnej polityce klimatycznej mogą wpłynąć na konkurencyjność gospodarki UE?
• Jak brak spójności w politykach klimatycznych wpływa na koszty transformacji klimatycznej?
• Jakie wyzwania i korzyści niesie ze sobą kontrolowane ujednolicenie polityki klimatycznej?
• Jakie są możliwe implikacje dystrybucyjne i ryzyko polityczne związane z ujednoliceniem opłat klimatycznych?

W obliczu dyskusji dotyczącej zmian polityki klimatycznej UE, która w obecnym kształcie ma utrudniać konkurencyjność europejskiej gospodarki, pojawiają się pomysły, jak temu zaradzić Na szczeblu przywódców UE coraz głośniej słyszymy o poluzowaniu lub wręcz zawieszeniu mechanizmu zakupu uprawnień do emisji CO2. Nieco inaczej patrzy na to ośrodek Bruegel, który podkreśla, że polityka klimatyczna jako taka zostanie z UE już jako jej stały element niezależnie od obecnych dyskusji. Zamiast rozdrabniać i spowalniać niektóre polityki klimatyczne, Bruegel proponuje w raporcie – do którego dotarła „Rzeczpospolita” – połączenie polityk klimatycznych, aby długoterminowo łagodzić koszty transformacji klimatycznej.

Rozdrobienie polityk klimatycznych nie przysłuży się UE

Panuje powszechna zgoda co do tego, że architektura polityki klimatycznej Unii Europejskiej po 2030 r. – ramy przepisów mających na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych – musi być prostsze i bardziej elastyczne, a podmioty rynkowe muszą mieć mniej ograniczeń w zakresie sposobów ograniczania emisji. – Uproszczenie nie powinno jednak zagrażać celom klimatycznym UE, a zmiana architektury jest politycznie kontrowersyjna – piszą analitycy z prestiżowego ośrodka analitycznego Bruegel.

Ich zdaniem zmiany i wyjątki w istniejących mechanizmach przestrzegania przepisów klimatycznych i wszelkie opóźnienia w ograniczaniu emisji w pozostałych sektorach mogą doprowadzić do jeszcze większych podziałów i rozdrobnienia architektury polityki klimatycznej. – Koszty utrzymania tej fragmentacji wzrosną, czyniąc system jeszcze bardziej nieefektywnym. Wyższe koszty i ograniczona kontrola nad emisjami w niektórych sektorach podważą zdolność UE do wiarygodnego sygnalizowania zaangażowania w realizację celu klimatycznego, podważając zaufanie inwestorów i partnerów międzynarodowych – czytamy w raporcie.

Analitycy podkreślają, że polityka klimatyczna jest najskuteczniejsza, gdy redukcje emisji mają miejsce tam, gdzie przynoszą największe korzyści klimatyczne przy najniższych kosztach. Dzisiejsza rozdrobniona architektura klimatyczna uniemożliwia efektywną alokację zasobów na cele redukcji emisji, takich jak czysta energia. – Firmy coraz częściej dostają zachęty do przenoszenia działań łagodzących zmiany klimatu między elementami polityki klimatycznej, co podnosi ogólne koszty. Wraz z dodawaniem do architektury klimatycznej UE kolejnych sektorów i powiązań międzynarodowych, te zniekształcenia będą narastać, wymagając coraz bardziej inwazyjnych i upolitycznionych regulacji – wskazują. Tu warto dodać, że przykładem mogą być tzw. kredyty węglowe, a więc możliwość większej emisji CO2, ale w zamian za inwestycje proklimatyczne w innych krajach świata. 

Analitycy uważają, że kontrolowane ujednolicenie (konwergencja) różnych polityk klimatycznych powinno stać się podstawową zasadą projektową architektury polityki klimatycznej UE. Poprzez przewidywalne eliminowanie rozdrobnienia, można uniknąć nadmiernej wszechobecności regulacji i złożoności.

Eksperci przyznają jednak, że szybkie przejście na ujednolicony system opłat klimatycznych także na inne sektory, które wcześniej nie były dotknięte opłatami za emisję CO2 spowoduje znaczące skoki cen finalnych produktów. – Pociąga to za sobą istotne implikacje dystrybucyjne i ryzyko powstania tarć politycznych. Na przykład, gdyby obecna cena emisji dwutlenku węgla w unijnym systemie handlu emisjami (ETS 1 – red.) została zastosowana do produktów rolnych, cena wołowiny wzrosłaby mniej więcej dwukrotnie – podkreślają analitycy.

Załatać luki w polityce klimatycznej

Każda zmiana architektury polityki klimatycznej po 2030 r. wiąże się zatem z  koniecznością osiągnięcia kompromisu.  – Większa integracja i elastyczność powinny obniżyć koszty w całym systemie i poprawić efektywność, ale mogłyby również nasilić skutki dystrybucyjne i wywołać opór polityczny. Z drugiej strony, dalsze stosowanie rozdrobnionych ram umożliwiłoby dostosowanie instrumentów polityki do okoliczności specyficznych dla danego sektora, zwiększając poparcie polityczne, ale skutkując większą złożonością i wyższymi ogólnymi kosztami łagodzenia zmiany klimatu – wskazują eksperci. 

Dlatego też Bruegel proponuje ustanowienie i promowanie kontrolowanego ujednolicenia w architekturze polityki klimatycznej UE jako głównej zasady projektowania polityk klimatycznych po 2030 r. – Jest to niezbędne dla jej uproszczenia oraz umożliwienia bardziej elastycznej alokacji zasobów tam, gdzie przynoszą one największe korzyści klimatyczne. Takie podejście wzmocni polityczną odporność architektury polityki klimatycznej. Jednak większa prostota i elastyczność nie mogą odbywać się kosztem integralności środowiskowej – czytamy w raporcie.