Reklama

Kolejne zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Jego efekty budzą kontrowersje

Ruszają konsultacje dotyczące kolejnych już zmian w programie termomodernizacyjnym „Czyste Powietrze”. Zmiany mają uszczelnić program, którego efekty nadal pozostawiają wiele do życzenia.

Publikacja: 16.02.2026 10:58

Ruszają konsultacje. „Czyste Powietrze” czeka kolejna reforma

Ruszają konsultacje. „Czyste Powietrze” czeka kolejna reforma

Foto: Adobe Stock

Z tego artykułu się dowiesz:

  • Jakie zmiany planowane są w programie "Czyste Powietrze"?
  • Jakie modyfikacje dotyczą procesu termomodernizacji według nowych przepisów?
  • Dlaczego konieczna jest zgoda Europejskiego Banku Inwestycyjnego na nowe zmiany?
  • Ile dotychczas złożono wniosków na dotację w ramach programu i na jaką kwotę?
  • Dlaczego tempo jest zbyt wolne?
  • Jakie wyzwania i osiągnięcia towarzyszą realizacji programu na przestrzeni ostatnich lat?

Program „Czyste Powietrze”, którego nadrzędnym celem jest wyeliminowanie z Polski blisko 1,9 mln kopciuchów, przejdzie kolejne zmiany po tym, jak pod koniec marca ubiegłego roku ruszyła kolejna, zmodyfikowana odsłona tego programu. Szerokie konsultacje zmian mają rozpocząć się 16 lutego.

Jakich zmian można spodziewać się w „Czystym Powietrzu”? 

Jedną z kluczowych nowości, które proponuje NFOŚiGW jest zmiana definicji beneficjenta w kontekście własności budynku czy lokalu mieszkalnego. Obecnie ubiegając się o dotację na termomodernizację domu trzeba udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata (z wyjątkiem spadków). – Proponujemy, żeby skrócić ten okres do jednego roku własności, ale wprowadzamy dwie kolejne grupy – czyli darowizny, zgodnie z ustawą o dziedziczeniu, oraz zakup – mówi wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Robert Gajda. Wskazuje on, że będzie wymóg bycia właścicielem budynku przynajmniej w 50 proc., żeby móc skorzystać z krótszego okresu niż 3 lata.

Czytaj więcej

Darmowa komunikacja i zakazy dla kominków. Jak samorządy walczą ze smogiem

Druga zmiana ma poluzować obowiązki dotyczące termomodernizacji. Nie będzie bowiem już konieczności wdrożenia wszystkich działań zaproponowanych w audycie energetycznym w budynkach o zapotrzebowaniu energetycznym na energię użytkową do ogrzania od 80 do 140 kWh na metr kwadratowy. Nowe przepisy dopuszczą możliwość, że zapotrzebowanie na energię zostanie zmniejszone o 30 proc.

Reklama
Reklama

NFOŚiGW proponuje także wydłużyć czas na rozliczenie prefinansowania przy wypłacie zaliczki ze 120 do 180 dni, a także wprowadzić tzw. bon na audyt energetyczny, z którego będzie można sfinansować audyt energetyczny za pośrednictwem operatorów gminnych tego programu. Do programu zgłosiło się niewiele ponad 1500 na 2,5 tys. gmin. Operatorzy są wymagani przy realizacji projektów w ramach „Czystego Powietrza” przez najuboższych beneficjentów. Zadaniem operatorów jest też prowadzenie całej inwestycji termomodernizacyjnej od początku do końca.

Czytaj więcej

Smog pod stałą kontrolą, ale wciąż truje. „Potrzeba kompleksowych działań”

Fundusz proponuje także wprowadzenie umów trójstronnych, w które włączeni byliby wykonawcy inwestycji w „Czystym Powietrzu”. Obecnie takie umowy są zawierane między przyznającym dofinansowanie, czyli wojewódzkim funduszem ochrony środowiska, a beneficjentem pomocy lub jego pełnomocnikiem.

NFOŚiGW proponuje także wprowadzenie listy rekomendowanych wykonawców programu. Wybór takich firm nie będzie obligatoryjny przy korzystaniu z dotacji, ale może to posłużyć jako rekomendacja dla właścicieli domów, którzy chcą poddać termomodernizacji swoją nieruchomość.

Zmiany będą jednak wymagać akceptacji Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). W ubiegłym roku otrzymano zgodę EBI na przekazanie 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego na „Czyste Powietrze” i zgoda banku jest niezbędna przy wprowadzeniu niektórych zmian.

Program „Czyste Powietrze” rozkręca się powoli 

Wydajność programu w ostatnich dwóch latach osłabła z wielu powodów. Najpierw był to brak finansowania, a później próba łatania programu w związku z liberalizacją przepisów w 2023 r. W efekcie ówczesnych działań doszło do rozszczelnienia programu, kolejek przy składaniu wniosków oraz prób nadużyć.

Reklama
Reklama

Wedle danych na 6 lutego 2026 r. od startu programu, a więc 2018 r., liczba złożonych wniosków o dofinansowanie wynosi blisko 1,1 mln na łączną kwotę 41,49 mld zł. Umów na realizację podpisano 956 tys. na kwotę blisko 34,9 mld zł. Z tej puli wypłacono niemal 19,8 mld zł.

Jednak jeśli spojrzymy na dane z ostatniego roku, a więc od momentu wznowienia naboru (31 marca 2025 r.), wyniki nadal pozostawiają wiele do życzenia. Złożono w tym czasie 53 tys. wniosków na kwotę 3,32 mld zł. Z tej kwoty podpisano 37,3 tys. umów o wartości 2,32 mld zł, a wypłacono zaledwie 195 mln zł.

Wnioskowane źródła ciepła w programie "Czyste Powietrze" w latach 2018 - 2025

Wnioskowane źródła ciepła w programie "Czyste Powietrze" w latach 2018 - 2025

Foto: NFOŚiGW

Wniosków również jest znacznie mniej niż w poprzednich latach. Zdaniem władz NFOŚiGW program musiał być uporządkowany, bo dochodziło do nieprawidłowości. – Wprowadziliśmy rozwiązania wzmacniające bezpieczeństwo beneficjentów, w tym obowiązkowe oparcie zakresu prac o audyt energetyczny, wsparcie operatorów dla osób o podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania oraz możliwość prefinansowania do 35 proc. dotacji w tych ścieżkach  – argumentuje Fundusz.

Zgoła odmienną perspektywę przedstawia Polski Alarm Smogowy (PAS).– Statystyki pokazujące liczbę wniosków składanych do programu „Czyste Powietrze” wskazują na skalę jego zapaści. Od rozpoczęcia działania programu na nowych zasadach 31 marca 2025 r. do końca grudnia złożono niecałe 50 tys. wniosków. W analogicznym okresie poprzedniego roku złożono ponad 205 tys. wniosków, a więc 4-krotnie więcej – podkreśla PAS.

– Porównywanie liczby wniosków „starej” i „nowej” edycji bez uwzględnienia różnic w wymaganiach formalnych może prowadzić do błędnych wniosków – obecnie wniosek wymaga kompletu dokumentów, by został złożony – odpowiada NFOŚiGW. W systemie ma być jeszcze ok. 25 tys. wniosków w wersji „roboczej”, które najczęściej oczekują na wyniki audytu energetycznego.

Reklama
Reklama

– Robimy wszystko, żeby program przyspieszył. Trzeba podkreślić, że w ciągu dwóch lat do beneficjentów programu „Czyste Powietrze” trafiła rekordowa kwota 11 mld zł. To więcej niż wypłacono przez poprzednie 5 lat działania programu– zapewnia Fundusz.

Liczba złożonych wniosków  w programie "Czyste Powietrze" od 31.03.2025 r.

Liczba złożonych wniosków w programie "Czyste Powietrze" od 31.03.2025 r.

Foto: NFOŚiGW

Program „Czyste Powietrze” jest przewidziany na lata 2018–2032 i jego celem jest wymiana 2,5 mln nieefektywnych źródeł ciepła i osiągnięcie 2,5 mln budynków/lokali mieszkalnych o poprawionej efektywności energetycznej. Wedle danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na koniec 2025 r. liczba tzw. kopciuchów, a więc pozaklasowych kotłów na paliwo stałe, wynosiła blisko 1,9 mln. Ta liczba w rzeczywistości może być jednak mniejsza, bo o ile mieszkańcy kilka lat temu deklarowali źródło ciepła, to teraz często po ich wymianie zapominają o ich wyrejestrowaniu. Według PAS, przy obecnym tempie cele programu nie zostaną osiągnięte nawet za czterdzieści lat.

Transformacja Energetyczna
Program „Czyste Powietrze” przyspieszy, a ETS2 ma być zrewidowane
Transformacja Energetyczna
Francuskie i niemieckie firmy apelują o spowolnienie transformacji energetycznej
Transformacja Energetyczna
Orlen krok po kroku zwiększa wydobycie
Transformacja Energetyczna
Terminal w Gdańsku, ważny element gazowej układanki
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama