Ustawa sieciowa przyjęta przez Sejm. Nowy porządek dla OZE sprawdzi teraz Senat

Sejm przyjął w piątek ustawę reformującą model przyłączeń źródeł do sieci elektroenergetycznych. Ustawa m.in. wprowadza nowe, wyższe stawki zaliczek dla przyłączeń oraz opłatę za wnioskowaną moc przyłączeniową oraz skraca terminy na uzyskanie decyzji pozwoleniowych.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jakie kluczowe zmiany wprowadza ustawa dotycząca modelu przyłączeń źródeł do sieci elektroenergetycznych?
• Jakie są nowe zasady dotyczące opłat i zaliczek związanych z procesem przyłączeniowym?
• Co oznacza wprowadzenie bezzwrotnej opłaty za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia?
• Jakie zmiany wprowadzono w kontekście czasowym realizacji przyłączeń i ważności warunków przyłączenia?
• Jakie mechanizmy transparentności w procesie przyłączeń przewiduje nowe prawo energetyczne?
• Jakie prawa i obowiązki zyskają odbiorcy energii po wprowadzeniu nowych przepisów?

Za tzw. ustawą sieciową głosowało 234 posłów, przeciwko było 200, wstrzymało się czterech. Przeciw tej ustawie głosowało PiS, które jeszcze na początku prac nad tą ustawą było skłonne ją poprzeć. Ustawa trafi teraz do Senatu. Zgodnie z intencją Ministerstwa Energii, zmiany w prawie energetycznym wprowadzić mają większą transparentność w procesie uzyskiwania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej nowych źródeł i odblokować moce przyłączeniowe.

Przypomnijmy, że już w Polsce jest 240 GW wydanych warunków przyłączeniowych, z czego 150 GW to OZE, a 90 GW magazynów. Miejsca na nowe projekty nie ma, a nowe inwestycje realizowane są wolno lub wcale. Ustawa budzi nadal kontrowersje, bo zdaniem części branży OZE deweloper raz jeszcze będzie musiał złożyć warunki przyłączenia, mimo że wcześniej już je dostał. To zdaniem branży odbieranie praw nabytych. Strona rządowa podkreśla, że warunki przyłączenia to nie prawa nabyte w formie zobowiązującej umowy. 

Sejm przyjął ustawę sieciową. Wyższe koszty dla deweloperów 

Według projektu, wzrosnąć ma kwota zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie: z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat wnioskowanej mocy przyłączeniowej. Maksymalna kwota zaliczki wyniesie 6 mln zł. Zaliczkę będą musiały wnosić wszystkie podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV. Pojawi się bezzwrotna opłata za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia, w wysokości 1 zł za każdy kilowat wnioskowanej mocy przyłączeniowej, jednak nie więcej niż 100 tys. zł.

Projekt przewiduje też likwidację wymogu realizacji przyłączenia OZE w terminie 48 miesięcy od zawarcia umowy o przyłączenie. Okres ważności warunków przyłączenia skróci się z dwóch lat do roku. Będzie też możliwość ponownej weryfikacji warunków przyłączenia na etapie zawierania umowy o przyłączenie i odmowy jej zawarcia w przypadku stwierdzenia braku warunków. Umowy o przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV będą wygasały w przypadku gdy podmiot przyłączany do sieci w określonym terminie nie wykaże, że zdobył odpowiednie pozwolenie na budowę.

Krótsze terminy na formalności 

Projekt zobowiązuje także inwestorów do realizacji inwestycji poprzez obowiązek zawiadomienia operatora – w terminie dwóch (dla fotowoltaiki) lub trzech lat (dla wiatraków) od zawarcia umowy na przyłączenie, o ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę obejmującej co najmniej 80 proc. mocy instalacji OZE (a dla bateryjnych magazynów energii również w zakresie 80 proc. pojemności instalacji objętej umową). Projektowana ustawa ma zobowiązać operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) i przesyłowego (OSP) do tworzenia dostępnych publicznie platform z informacjami m.in. o dostępnych zdolnościach przyłączeniowych, złożonych wnioskach o określenie warunków przyłączenia, statusie rozpatrywania wniosku, wnioskach odrzuconych wraz z uzasadnieniem, czy też kryteriach stosowanych do obliczania przepustowości sieci dostępnej dla nowych przyłączeń.

Projekt wprowadza też możliwość wyznaczenia w planach rozwoju OSP i OSD stref bez możliwości przyłączania nowych instalacji.

Projektowane przepisy umożliwiają wytwórcom energii elektrycznej sprzedaż energii wytworzonej w okresie rozruchu instalacji. Jako pilotaż projekt przewiduje mechanizm przydzielania mocy przyłączeniowych dla OZE w formie konkursów organizowanych przez OSP. Pilotaż ma potrwać do 2028 r.

W proponowanej ustawie znajduje się też przepis gwarantujący odbiorcy prawo do zawarcia umowy na zakup energii elektrycznej na czas oznaczony, ale nie krótszy niż rok, po stałej cenie. Umowy takie będą musieli oferować wszyscy sprzedawcy, obsługujący powyżej 200 tys. odbiorców końcowych.