Sytuacja jest rozpaczliwa. Gazprom nie może sprzedać potężnej partii gazu

Takiej sytuacji nie było w Gazpromie nigdy. Po utracie unijnego rynku i braku nowego kontraktu z Chinami, Gazprom zgromadził 60 mld m3 niesprzedanego gazu. To największe gazowe rezerwy na świecie. Ani Kreml, ani zarząd koncernu nie wiedzą, co zrobić z tym surowcem.

O sytuacji w rosyjskim gazowym koncernie informuje agencja Reutera, powołując się na rosyjskich urzędników i kadrę zarządzającą firmy. W ubiegłym roku wydobycie Gazpromu wyniosło 416,19 mld m³ gazu, z czego tylko 355,23 mld m³ udało się sprzedać na rynku krajowym i zagranicznym. W rezultacie Gazpromowi pozostało około 60 mld m³ niesprzedanego gazu.

Zapasy Gazpromu równe trzem rocznym zużyciom gazu w Polsce

Reuters podkreśla, że wielkość ta jest porównywalna z roczną produkcją niektórych krajów wydobywających gaz (np. 55 mld m³ wydobywa się rocznie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich) i trzykrotnie większa od rocznego zużycia, na przykład w Polsce (20 mld m³).

Sytuacja w północnych — arktycznych regionach Rosji, gdzie znajdują się złoża Gazpromu, zbliża się do punktu krytycznego, nie ukrywają rozmówcy Reuters. Wcześniej rurociągami do Europy Gazprom pompował dziennie 0,5 mld m³ gazu, ale teraz tego eksportu już nie ma, a „bardzo pilnie potrzebujemy odpowiedzi na pytanie, co zrobić z tym gazem” — przyznał Aleksiej Czekunkow, minister rozwoju Dalekiego Wschodu Rosji, podczas niedawnego forum gospodarczego w Petersburgu.

Rosjanie rozważają opalanie gazem kopalni

Jedną z opcji, jak powiedział urzędnik, mogłoby być wykorzystanie gazu do wytwarzania energii elektrycznej na potrzeby przemysłu sztucznej inteligencji i blockchain. Jednak ministerstwo energii uważa taki projekt za nieopłacalny: gaz jest zbyt drogim źródłem prądu dla pożerających go w ogromnych ilościach centrów danych — powiedział wiceminister Paweł Sorokin. Jego zdaniem nadmiar gazu Gazpromu powinien zostać przeznaczony na wsparcie górnictwa węglowego, które od początku 2023 r. poniosło 200 mld rubli (9,21 mld zł) strat i stoi na skraju bankructwa. „Możemy budować elektrownie (gazowe) w pobliżu kopalni (węgla)” — zasugerował Sorokin. To jednak wymaga dużych nakładów inwestycyjnych.

„Gazprom, który dysponuje największymi udowodnionymi zasobami gazu na świecie, został pozbawiony możliwości jego sprzedaży. A sytuacja firmy jest ‚rozpaczliwa’” — mówił agencji niezależny ekspert ds. rynku ropy i gazu, Michaił Krutichin.

Rosyjski gaz dla Iranu, który ma sam nadmiar gazu

Eksport do Europy, który przed pandemią osiągnął szczyt na poziomie 190 mld m³ rocznie, obecnie ledwo przekracza 30 mld m³ i jest na najniższym poziomie od drugiej połowy lat 70. XX wieku. A w tym roku może się on jeszcze bardziej zmniejszyć ze względu na wstrzymanie tranzytu przez Ukrainę. Gazociąg Siła Syberii, nawet po osiągnięciu pełnej przepustowości (38 mld m³), zrekompensuje jedynie jedną piątą utraconego eksportu. Wieloletnie negocjacje z Chinami w sprawie nowego kontraktu gazowego nie przyniosły rezultatów, a projekt budowy węzła gazowego w Turcji, tak głośno lansowany przez Kreml, zakończył się fiaskiem.

W styczniu Władimir Putin ogłosił plan sprzedaży Iranowi 55 mld m³ gazu rocznie, choć Iran posiada własne ogromne zasoby tego surowca. W tle był więc kolejny hub, tym razem w Iranie, skąd rosyjski gaz miałby docierać na zagraniczne rynki, tylko dokładnie nie wiadomo, które.

Ta kalkulacja jest „trudna do obrony”, uważa Krutichin: „Po pierwsze, Iran nie jest gotowy, aby stać się pośrednikiem w reeksporcie gazu Gazpromu — ma go u siebie więcej niż wystarczająco dużo, a możliwości jego sprzedaży za granicą praktycznie nie istnieją — nie ma potrzebnej infrastruktury i klientów gotowych ryzykować handel z reżimem ajatollahów. Po drugie, sprzedaż rosyjskiego gazu na krajowym rynku irańskim jest biznesem beznadziejnym pod względem komercyjnym, biorąc pod uwagę niezwykle niskie dotowane ceny”.

Rekordowe straty, rekordowe rezerwy gazu

W 2023 r. Gazprom poniósł rekordową stratę w swojej historii — 629 mld rubli (dziś to blisko 29 mld zł). W oparciu o wyniki z ubiegłego roku cały koncern odnotował zysk, dzięki wynikom Gazprom nieftu, jednak biznes gazowy Gazpromu pozostał na minusie i przyniósł kolejny bilion rubli strat. Aby załatać budżet monopolu, władze podniosły taryfy gazowe dla Rosjan o 24% w latach 2022–2024 i zaplanowały zwiększenie ich o kolejne 46% w latach 2025–2028.

 

„Ogólny obraz nie jest korzystny dla Gazpromu. Nie da się spieniężyć kolosalnych rezerw gazu (największych na świecie). Do tego nikt już nie ufa rzetelności tego dostawcy. A jeśli jakimś cudem uda mu się coś z Chińczykami, to dochody z dostaw nie pokryją ani budowy infrastruktury przesyłu gazu, ani nawet kosztów operacyjnych związanych z produkcją i przesyłem gazu” — stwierdził rosyjski ekspert.

Przypomnijmy, że pierwszy kontrakt na gazociąg Siła Syberii Pekin negocjował przez dekadę i dopiął wszystkich swoich celów — niskiej ceny i przerzucenie na Gazprom kosztów budowy liczącej 3200 km rury. Rosjanie nigdy ich nie podali, a analitycy ocenili je na 50 mld dol. — 70 mld dolarów.