Sieci przesyłowe zatykają się. Operator chce odblokować kolejki

Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) poinformowały, że w ostatnim czasie nastąpił lawinowy wzrost liczby składanych do operatora wniosków o określenie warunków przyłączenia, głównie instalacji OZE. Aby rozładować te kolejki PSE wprowadziły nowe warunki. Aby systemowo jednak rozwiązać ten problem potrzebne będą zmiany w prawie. Te pojawią się jesienią.

Wielu inwestorów OZE składa po kilka wniosków dotyczących tego samego lub bardzo podobnego projektu, ale z różnym miejscem przyłączenia. Proces zaczyna być coraz bardziej dysfunkcyjny, dlatego operator zdecydował o jego zmianie. PSE zapowiadają także na jesień zmiany w prawie w ramach zapowiadanego niedawno pakietu antyblackoutowego.

Puchnie kolejka chętnych oczekujących na podłączenie OZE

Obecnie w kolejce do rozpatrzenia czeka około 900 wniosków o określenie warunków przyłączenia. Polskie Sieci Elektroenergetyczne informują, że czas rozpatrywania wniosków znacząco się wydłużył, zbliżając się do ustawowego terminu. – Zbliżamy się do poziomu ustawowego, który zobowiązuje nas do odpowiedzi na złożone wnioski. Obecnie jest to 180 dni. Mamy ograniczony czas na rozpatrzenie wniosków i my w zasadzie już za chwilę nie będziemy w stanie rozpatrzyć tych wniosków na czas. Dlatego też widzimy potrzebę budowy zupełnie nowego systemu wydawania wniosków o przyłączenie w formie elektronicznej lub przy użyciu sztucznej inteligencji. Żeby taki system zaprojektować i go wdrożyć, musimy mieć już te nowe przepisy prawa – komentuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Grzegorz Onichimowski.

Wobec potrzeb dotyczących inwestycji w nowe moce wytwórcze i magazyny energii proces ubiegania się o przyłączenie zaczyna być coraz bardziej dysfunkcyjny i wymaga reformy. Wobec tego operator informuje, że od 1 sierpnia 2025 r. wprowadza własne „usprawnienia dotychczasowych praktyk w zakresie analizowania wniosków o określenie warunków przyłączenia do sieci przesyłowej i wydawania warunków przyłączenia”, ale w granicach, na które pozwala operatorowi obecne prawo. 

Zmiana warunków przyłączenia do sieci 

Od 1 sierpnia 2025 r. z pominięciem kolejki wniosków o określenie warunków przyłączenia rozpatrywane będą wnioski o zmianę warunków przyłączenia obejmujące zmianę typu lub producenta urządzeń, liczby elementów składowych przyłączanego obiektu, parametrów jednostkowych przyłączanych urządzeń. Jednocześnie jednak konieczne będzie utrzymanie mocy przyłączeniowych w wielkościach nie większych od określonych w wydanych warunkach przyłączenia oraz maksymalnej mocy generowanej i pobieranej, obliczanej na podstawie konfiguracji i parametrów znamionowych urządzeń przy uwzględnieniu elementów limitujących w przypadku połączeń szeregowych, w wielkościach nie większych od określonej w wydanych warunkach przyłączenia wielkości mocy zainstalowanej. PSE wskazują, że w tym wypadku chodzi o zmiany o charakterze technicznym.

Operator odnotował też częste przypadki niewielkich uchybień w składanych wnioskach o określenie warunków przyłączenia. Wobec tego uznał, że dla wniosków o określenie warunków przyłączenia, dla których do 1 sierpnia 2025 r. nie upłynął 14-dniowy termin na poprawę wniosku, oraz wniosków złożonych lub skorygowanych po 1 sierpnia zmianie ulegnie termin rozpatrzenia wniosku.  –  Jeżeli wnioskodawca poprawi wniosek w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania do usunięcia wad lub braków we wniosku, termin rozpatrzenia wniosku zostanie wydłużony o liczbę dni przypadających pomiędzy dniem nadania wezwania a otrzymaniem uzupełnienia wniosku, przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowego terminu złożenia wniosku – czytamy w komunikacie PSE. 

Dotyczy to tylko wezwań obejmujących wyłącznie braki, takie jak przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa w niewłaściwej formie lub bez niezbędnych do jego weryfikacji dokumentów dodatkowych (np. uchwała o powołaniu organu spółki), przedłożenie prawidłowych dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości bez przedłożenia elementu tego dokumentu (np. załącznika do umowy), przedłożenie prawidłowego elementu wniosku w niewłaściwej formie (np. bez potwierdzenia za zgodność z oryginałem) lub bez dokumentu pozwalającego na weryfikację poprawności tego dokumentu (np. wypis z właściwego rejestru), przedłożenie prawidłowej decyzji bez adnotacji o jej ostateczności, ewentualnie bez załączników, przedłożenie wypisu lub wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który został wydany wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, błędy pisarskie lub rachunkowe, brak uzupełnienia pojedynczych pól w formularzu wniosku (np. nr KRS, nr rachunku bankowego, oznaczenie tiret), omyłki pisarskie.

Kolejne powtarzające się często sytuacje to brak wniesienia zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie na etapie składania wniosku o określenie warunków przyłączenia. Zgodnie z Prawem energetycznym podmiot ubiegający się o przyłączenie źródła lub magazynu energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV ma obowiązek wnieść zaliczkę na poczet opłaty za przyłączenie do sieci w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Wysokość zaliczki wynosi 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej określonej we wniosku (nie więcej niż 3 mln zł). Brak wniesienia opłaty powoduje, że wniosek nie zostanie rozpatrzony.

Od 1 sierpnia 2025 r. wnioski o określenie warunków przyłączenia dla źródła lub magazynu energii elektrycznej, dla których nie wniesiono zaliczki w terminie określonym w ustawie, będą pozostawiane bez weryfikacji i bez rozpatrzenia. Dotychczas PSE sprawdzało kompletność wniosków, dla których nie wniesiono zaliczki.

Coraz częstsze są również przypadki wydawania odmów określenia warunków przyłączenia w związku z brakiem możliwości rozbudowy danej stacji elektroenergetycznej. Wobec tego PSE informuje, że wnioski o określenie warunków przyłączenia do stacji elektroenergetycznych, dla których: wyczerpane zostały dostępne miejsca przyłączania kolejnych podmiotów z uwagi np. na zawarcie umów o przyłączenie i wydanie warunków przyłączenia do danej stacji lub nie ma możliwości zapewnienia dalszej rozbudowy stacji w celu zwiększenia liczby dostępnych miejsc przyłączenia zgodnie ze standardami PSE,

Od 1 sierpnia 2025 r. będą rozpatrywane poprzez wydanie odmowy określenia warunków przyłączenia ze względu na brak warunków technicznych i ekonomicznych bez weryfikacji złożonego wniosku. Operator zapowiada publikację listy takich stacji elektroenergetycznych wraz ze wskazaniem liczby dostępnych miejsc przyłączenia, dla których nie zostały zawarte umowy o przyłączenie lub wydane warunki przyłączenia. Lista będzie aktualizowana.

Reforma procesu przyłączeniowego

Polskie Sieci Elektroenergetyczne informują również, że niezależnie od zapowiedzianych zmian w rozpatrywaniu wniosków wspólnie z pełnomocnikiem ds. strategicznej infrastruktury energetycznej oraz Ministerstwem Energii pracują nad całościową reformą procesu przyłączeniowego. Szczegóły w tej sprawie mają być przedstawione jesienią 2025 r.

– To, co pokażemy jesienią za sprawą pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, to pierwsza ustawa z zapowiedzianego w czerwcu tzw. pakietu antyblackoutowego. W ramach tego projektu będziemy chcieli zaproponować rynkowi rozbudowę sieci elektroenergetycznych pod potrzeby ujęte w Krajowym Planie na Rzecz Energii i Klimatu. Zgodnie z naszą propozycją będziemy mogli wydawać pieniądze na rozwój sieci, aby pokryć zapotrzebowanie, które wynika z potrzeb inwestorów. Tylko w ciągu 10 lat może powstać ok. 9 GW mocy w wietrze na lądzie – mówi prezes PSE.