Pomagają Rosjanom omijać sankcje. Teraz za to zapłacą

Unia Europejska nałożyła sankcje na przedsiębiorców pomagających reżimowi na Kremlu omijać sankcje. Wśród nich jest bogacz z Pakistanu, który odegrał kluczową rolę w globalnych operacjach handlowych Rosnieftu.

W ramach 20. rundy sankcji wobec Rosji, Unia Europejska umieściła na czarnej liście kilku handlarzy ropą z Azerbejdżanu, ale to Pakistańczyk Murtaza Ali Lakhani jest najcenniejszą „zdobyczą”. Według UE, Lakhani, pochodzący z Karaczi założyciel firmy handlowej Mercantile & Maritime Group, jest twórcą sieci firm dostarczających rosyjską ropę na cały świat i stanowi „znaczące źródło dochodów” dla rosyjskiego reżimu.

Z Rosnieftem pod rękę

Od agresji Rosji na Ukrainę, wychowany w Wielkiej Brytanii i Kanadzie (ma obywatelstwa obu tych krajów) 63-letni Lakhani odgrywa kluczową rolę w globalnych operacjach handlowych Rosnieftu.

„Poprzez swoje firmy ułatwia on dostawy i eksport rosyjskiej ropy, w szczególności z rosyjskiej państwowej spółki naftowej Rosnieft (...). W szczególności Murtaza Lakhani kontroluje statki transportujące ropę naftową lub produkty naftowe pochodzące z Rosji lub eksportowane z Rosji, jednocześnie angażując się w nielegalne i ryzykowne praktyki żeglugowe” – cytuje dokument UE agencja Bloomberg.

Lakhani jest uważany za weterana handlu ropą naftową objętą sankcjami, uchodzi za biegłego w poruszaniu się po najbardziej skomplikowanych jurysdykcjach. Szybko awansował na szczyty w handlu ropą kilkadziesiąt lat temu, po wojnie w Zatoce Perskiej, dzięki ryzykownym inwestycjom w umowy z Irakiem.

Wtedy Irak mógł sprzedawać swoją ropę jedynie w ramach programu „ropa za żywność” zarządzanego przez ONZ. Jednak z pomocą Lakhaniego, ówczesny przywódca Iraku Saddam Husajn znalazł sposób na handel ropą za gotówkę za pośrednictwem irackiej misji dyplomatycznej w Genewie.

Od rosyjskiej agresji na Ukrainę Lakhani odegrywał też kluczową rolę w globalnych operacjach handlowych rosyjskiego Rosnieftu. Według Bloomberga, prezes Rosnieftu Igor Sieczin zbliżył się do Lakhaniego jeszcze przed wojną po tym, jak Pakistańczyk pomógł rosyjskiemu gigantowi naftowemu rozszerzyć swoją obecność w Iraku. Powiązania i doświadczenie Lakhaniego okazały się też bardzo przydatne dla Rosnieftu w opracowaniu alternatywnych schematów handlowych w warunkach sankcji.

Bezpodstawne zarzuty

W czerwcu 2023 r. Lakhani wziął udział w Międzynarodowym Forum Ekonomicznym w Petersburgu. Siedział w pierwszym rzędzie podczas sesji moderowanej przez Sieczina i oklaskiwał przemówienie. Dyrektor Rosnieftu mówił następnie o tworzeniu „nowych, bezpiecznych łańcuchów dostaw, które zapewnią dostęp do nowych rynków”.

Według Bloomberga większość transakcji Lakhaniego związanych z Rosją dotyczy krajów, które nie przestrzegają pułapu cenowego G7 na rosyjską ropę, takich jak Chiny i Indie. Transakcje te są realizowane za pośrednictwem nowo utworzonych spółek, z których wiele ma siedzibę w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i wchodzi w orbitę biznesową Lakhaniego, Mercantile & Maritime Group.

Prawnicy Lakhaniego oświadczyli wcześniej, że ani on, ani żadna spółka, w której ma udziały, nie są zaangażowani w handel rosyjską ropą. „Nie posiadam żadnych tankowców, ani bezpośrednio, ani pośrednio, i uważam że podstawy tych działań są nieuzasadnione” – napisał Pakistańczyk w komentarzu dla  „Financial Times”.