Unia Europejska nie potrzebuje gazu z Rosji. Skąd będziemy go importować?

Unie Europejska z łatwością wykonana swój plan ostatecznego pożegnania rosyjskiego gazu. Na globalnym rynku tego surowca jest w bród, a nowi gracze wciąż dołączają do wyścigu. Za dwa lata gaz ziemny eksportować będą nawet Chiny.

Tylko Stany Zjednoczone w najbliższych latach niemal podwoją eksport LNG, co pomoże w realizacji planu Komisji Europejskiej przedstawionego 17 czerwca, zakładającego całkowite wycofanie rosyjskiego gazu z Unii do końca 2027 r. Dziś stanowi on 19 proc. unijnego importu. W 2021 r. gaz z Rosji stanowił 44,9 proc. całkowitego gazowego importu Unii Europejskiej.

Gazowa konferencja w Tokio

„Dobrą wiadomością jest to, że rynek LNG będzie dobrze zaopatrzony w latach 2027, 2028 i 2029” (…) „Z powodu kryzysu 2022 r (chodzi o szantaż Gazpromu mający wymusić na Brukseli dopuszczenie do pracy gazociągu Nord Stream 2-red) budowane są liczne nowe moce produkcyjne – w USA i Katarze” - powiedział Patrick Pouyanné, dyrektor generalny francuskiego TotalEnergies, w środę 18 czerwca na konferencji energetycznej w Tokio.

Według Pouyanné całkowite możliwości importu LNG wzrosną o 30 proc., dlatego nie obawia się on, że jego firma i cała Unia nie będą w stanie znaleźć alternatywy dla rosyjskiego surowca. Już w tym roku eksport LNG z USA zwiększy się 19 proc., zgodnie z prognozami amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej (EIA), a w 2026 r. o kolejne 15 proc., dzięki uruchomieniu dwóch terminali skraplających gaz.

Rosji już nikt nie zaufa

Pouyanné wyjaśnił, dlaczego Europa odwraca się od rosyjskiego gazu: „Straciliśmy zaufanie do Rosji jako dostawcy. W sektorze energetycznym, gdy mówimy o bezpieczeństwie narodowym, bardzo ważnym czynnikiem jest zaufanie między dostawcą a nabywcą. A w wojnie rosyjskiej energia była używana jako broń więc dla Europy znalezienie alternatyw jest podstawowym zadaniem”.

Obecnie w Ameryce Północnej trwa budowa 10 terminali: pięciu w Stanach Zjednoczonych, trzech w Kanadzie (oddanie do użytku jednego z nich ma się rozpocząć latem tego roku) i dwóch w Meksyku. Na rynku pojawi się także nowy potężny gracz. Od 2028 r. zdolność eksportowa Chin kontynentalnych wzrośnie ponad dwukrotnie w porównaniu z 2023 r. – z 323 mln m3 dziennie do 691 mln m3 dziennie, zgodnie z szacunkami EIA. W wypadku gazu z Chin trzeba jednak zachować ostrożność, bowiem kraj ten jest też importerem gazu z Rosji.

W samych Stanach Zjednoczonych moce eksportowe zwiększą się z 320 mln metrów sześciennych do 595 mln metrów sześciennych gazu dziennie. Również Katar realizuje szeroko zakrojony plan rozszerzenia swojego eksportu za granicę.

Dla porównania: według danych Eurostatu, całkowite dostawy rosyjskiego gazu do krajów Wspólnoty w 2024 r. wyniosły 51,7 mld metrów sześciennych, czyli 142 mln metrów sześciennych dziennie. Z tego 31,6 mld metrów sześciennych pochodziło z gazu przesyłanego rurociągami na Węgry i Słowację (11,6 proc. całkowitego importu gazu do UE), a 20,1 mld metrów sześciennych z LNG (7,3 proc.).

Dlaczego Total wciąż jest w Rosji?

W 2021 r. gaz z Rosji stanowił 44,9 proc. całkowitego gazowego importu Unii Europejskiej, w latach wojny zakupy LNG znacznie wzrosły. Paradoksem jest, że to właśnie francuski koncern kierowany przez Patricka Pouyanné jako jedyny we Wspólnocie nadal uczestniczy w rosyjskich projektach produkcyjnych. Total jest udziałowcem w projekcie Jamał LNG, realizowanym przez Novatek i zgodnie z umową ma odbierać swój gaz do 2040 roku. Jak to tłumaczy dyrektor koncernu?

„Kupujemy ściśle tylko te wielkości (na podstawie długoterminowego kontraktu), nie dokonujemy żadnych dodatkowych zakupów spotowych zgodnie z naszymi zobowiązaniami dotyczącymi działalności w Rosji” – powiedział Pouyanné. Wobec braku sankcji Unii na gaz Total nie może zerwać umowy bez zapłacenia ogromnych kar. „Europejscy liderzy rozumieją, że bezpieczeństwo dostaw gazu zależy od LNG i nie chcą widzieć kolejnego kryzysu cenowego w Europie przed 2027 rokiem” - dodaje Francuz.

Komisja Europejska przedstawiła we wtorek plan całkowitego wycofania się z zakupów rosyjskiego gazu w ciągu 2,5 roku. Ograniczanie dostaw będzie następowało stopniowo, najpierw poprzez rezygnację z umów krótkoterminowych, a następnie zerwanie umów długoterminowych.

Prawo handlowe ma służyć jako uzasadnienie zerwania porozumień: zdaniem prawników Komisji Europejskiej umożliwi to europejskim firmom zaprzestanie współpracy z Rosją bez kar pieniężnych, a jednocześnie umożliwi ominięcie potencjalnego weta, które Węgry i Słowacja mogłyby zastosować w przypadku sankcji przeciwko rosyjskiemu gazowi.