Ryzyko braku mocy do produkcji prądu coraz mniejsze

Plany budowy nowych bloków gazowych i wydłużenie życia dla starszych elektrowni węglowych pozwalają polskiej energetyce bez większych problemów sprostać ryzyku braku mocy do produkcji energii elektrycznej w Polsce, których tak bardzo obawiano się jeszcze 2 – 3 lata temu.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie plany mają Polskie Sieci Elektroenergetyczne na lata do 2036 względem rozwoju sieci?
• Jakie są trzy scenariusze prognozy zabezpieczenia luki wytwórczej w Polsce?
• Jaką rolę w polskiej energetyce mogą odegrać bloki gazowe i starsze elektrownie węglowe?
• Jakie są prognozowane zapotrzebowania na moce energetyczne w nadchodzących latach?
• Jakie działania zamierza podjąć operator w przypadku opóźnień oddania do użytku nowych bloków energetycznych?
• Jakie wyzwania stoją przed rynkiem mocy po roku 2030?

Przygotowany przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne projekt planu rozwoju sieci do 2036 r. skrywa wiele wskazówek i prognoz dotyczących stanu polskiej energetyki w kolejnych latach. W ostatnich dwóch – trzech edycjach tego dokumentu sen z powiek nadzorcy polskiej energetyki spędzała tzw. luka wytwórcza, a więc brak dostatecznej mocy, potrzebnej do zabezpieczenia dostaw prądu.

Ryzyka braku mocy istotnie mniejsze

Operator przygotował trzy scenariusze prognozy zabezpieczenia luki wytwórczej: optymistyczny (praca elektrowni węglowych do końca ich technicznej sprawności, budowa bez opóźnień wszystkich inwestycji zakontraktowanych w ramach rynku mocy), umiarkowany (wcześniejsze wyłączenie bloków węglowych ze względów na brak ich rentowności i realizacja wszystkich inwestycji w ramach rynku mocy) oraz pesymistyczny (zakłada realizację wszystkich nowych jednostek wytwórczych zakontraktowanych dotychczas w ramach rynku mocy, ale przy jednoczesnym braku kolejnych aukcji na rynku mocy, co może skutkować brakiem rentowności wysokoemisyjnych jednostek wytwórczych i ich trwałym wyłączeniem). Ten scenariusz w świetle starań rządu o wsparcie dla elektrowni (rynek mocy 2.0 – forma pomocy publicznej dla energetyki) po 2030 r. oraz aukcje dodatkowe rynku mocy dla elektrowni węglowych wydaje się być najmniej prawdopodobny.

– Wedle najbardziej pesymistycznego scenariusza w 2027 r. ta luka mogłaby wynieść 7,6 GW. Jednak w tym roku zamierzamy przeprowadzić kolejną uzupełniającą aukcję rynku mocy, w której będzie możliwe kontraktowanie mocy w jednostkach wysokoemisyjnych, tzn. w elektrowniach węglowych. Liczymy, że będzie to co najmniej 5 GW mocy – mówi Marek Duk, dyrektor Departamentu Rozwoju Systemu PSE.

Jeszcze w poprzednim planie PSE z 2024 r. alarmowało, że luka wytwórcza w 2026 r. wynieść mogła 4,2 GW, zaś w 2027 r. 2,2 GW mocy. Wedle nowego planu, w 2026 r. zapotrzebowanie na nowe moce oszacowano na 400 MW, a w 2027 r. 1-1,4 GW. Najdobitniej poprawę w prognozach zapotrzebowania mocy pokazuje rok 2030 r. Jest on krytyczny, ponieważ większość starszych bloków węglowych przestanie otrzymywać wsparcie w ramach obowiązujących mechanizmów i może wówczas już zaprzestać pracy, a nowe bloki gazowe dopiero mają wejść do eksploatacji. Jeszcze w 2024 r. prognozowano, że ta luka wyniesie 4,8 GW, zaś wedle zaktualizowanego planu w w tym roku żadna luka już nie występuje ani w scenariuszu optymistycznym, ani umiarkowanym.

Czytaj więcej

Ciepło

Aukcje rynku mocy w cieniu wysokich cen za elektrownie

Ostatnia aukcja rynku mocy pozwoliła na zakontraktowanie pracy nowych szczytowych elektrowni gazo...

– Nasze analizy wykonaliśmy m.in. na bazie ankiet przeprowadzonych wśród producentów energii elektrycznej na przełomie 2024 i 2025 r. Od tamtego czasu wiele się jednak zmieniło. Ankiety będziemy aktualizować, dlatego te liczby mogą się jeszcze w niewielkim stopniu zmienić – mówi Marek Duk.

Operator ma jeszcze rezerwy

Operatorowi w tym roku nie straszne będą także opóźnienia w oddaniu do użytku bloków gazowych w Ostrołęce, Grudziądzu i Adamowie. – W przypadku dwóch z trzech wymienionych inwestycji już wcześniej założyliśmy, że może wystąpić opóźnienie w oddaniu ich do eksploatacji. Jesteśmy na taką ewentualność przygotowani. W naszych analizach „standardowo” zakładamy, że te bloki przynajmniej na początku swojej pracy mogą napotkać na problemy i przestoje, co jest naturalne w przypadku nowych jednostek. Te ryzyka już skalkulowaliśmy – uspokaja dyrektor Duk. Co ważne, w scenariuszach dotyczących luki wytwórczej są zaszyte bezpieczniki. – Aby zapewnić komfort dostępu mocy do produkcji energii elektrycznej operator rezerwuje sobie wykorzystanie narzędzi awaryjnych. W analizach zawartych w planie rozwoju świadomie nie uwzględniliśmy wymiany transgranicznej ani mechanizmu DSR (płatna usługa czasowej redukcji zużycia energii przez odbiorców – red.)). Jeśli więc zdarzą się nam pojedyncze okresy z brakiem rezerwy, to możemy wykorzystać import lub ogłosić okres przywołania na rynku mocy, aktywując w ten sposób zakontraktowany DSR – mówi dyrektor.

Operator nie obawia się także awarii i przestojów w pracy bloków węglowych w tym roku i w kolejnych. Zgodnie z dostępnymi danymi REMIT spółek energetycznych, liczba zgłaszanych awarii w ostatnim roku znacząco spadła względem liczby zgłaszanych usterek i przestojów z lat poprzednich. – Nasza komunikacja ze spółkami energetycznymi jest bardzo dobra. Obecna dyspozycyjność jednostek jest na bardzo wysokim poziomie, odnotowujemy mniej awarii. Dobre słowa należą się tu wytwórcom, bo to przecież oni dbają o stan techniczny swoich urządzeń. Pomagają tu na pewno ceny energii, które mobilizują spółki energetyczne do szybszych prac remontowych i unikania ograniczeń w pracy bloków – tłumaczy wiceprezes PSE Konrad Purchała.

Rynek mocy po 2030 r.?

Wyzwaniem będzie wszystko to, co wydarzy się po 2030 r. Obecnie przynajmniej do 2035 r. w ramach rynku mocy będą działać bloki węglowe (Jaworzno, Opole, Kozienice, Turów). Jak wynika z danych PSE, ale i ze wstępnych deklaracji niektórych spółek (Tauron) te bloki mogą technicznie wspomóc prace systemu energetycznego nawet do 2040 r. – Potrzebujemy nowego systemu wsparcia dla kolejnych źródeł dyspozycyjnych po 2030 r. Z analiz wystarczalności wynika, że po 2035 r. luka wytwórcza znów może rosnąć i będą potrzebne nowe bloki stabilizujące naszą energetykę. Wspieramy administrację w rozmowach z KE o nowym rynku mocy po 2030 r., a także o mechanizmie transformacyjnym, a więc wydłużeniu życia bloków węglowych w sposób skoordynowany z terminami oddawania do eksploatacji nowych zero- i niskoemisyjnych jednostek. Decyzje w tej sprawie powinny zapaść w najbliższej przyszłości – powiedział dyrektor Duk. O podobny mechanizm, który działa w Polsce już od lat, starają się Niemcy, Francuzi, Hiszpanie czy Czesi.

Czytaj więcej

Transformacja Energetyczna

Rząd zarzucił pomysł PiS na transformację energetyki. Ma własny

Podstawowy pomysł transformacji spółek energetycznych za czasów PiS ostatecznie trafił do kosza....