Pieniądze z odszkodowania dla GreenX trafią do akcjonariuszy

Firma GreenX jest coraz bliżej zakończenia sporu z polskim rządem na swoją korzyść. Zapowiada, że podzieli się zasądzonym odszkodowaniem z akcjonariuszami. O planach spółki mówi nam jej prezes Beniamin Stoikovich.

Z tego artykułu się dowiesz:

• Jak na decyzję sądu w Singapurze zareagowała firma GreenX?
• Czym był spór między GreenX a polskim rządem i jakie projekty dotyczył?
• Jakie kroki prawne planuje podjąć rząd Polski w odpowiedzi na decyzję sądu w Singapurze?
• Jakie znaczenie dla inwestorów GreenX ma wygrana sądowa i jakie działania planuje firma względem akcjonariuszy?
• W jakim kierunku zamierza rozwijać się GreenX, biorąc pod uwagę nowe inwestycje w Niemczech i na Grenlandii?
• Czy istnieje możliwość polubownego rozwiązania sporu między polskim rządem a GreenX?

Sąd w Singapurze oddalił na początku stycznia wniosek Polski o stwierdzenie nieważności wyroku ws. GreenX (dawne Prairie Mining) wydanego na podstawie Traktatu Karty Energetycznej. Trybunał jednogłośnie uznał, że Polska naruszyła zobowiązania wynikające z traktatów w odniesieniu do projektu „Jan Karski” (projekt kopalni węgla na Lubelszczyźnie), co uprawnia GreenX do odszkodowania. Łączna kwota , o której mówi spółka, to 1,3 mld zł.

Czytaj więcej

Surowce i Paliwa

Krzysztof Galos, główny geolog kraju: W Polsce nie ma złóż metali ziem rzadkich

Nasze zasoby operatywne węgla kamiennego sięgają kilkuset milionów ton. Jednak nie w każdym przyp...

Spór o kopalnię „Jan Karski” i zarzuty wobec państwa

Australijczycy w 2018 r., jeszcze jako Prairie Mining, deklarowali budowę kopalni „Jan Karski”. To tereny sąsiadujące z Bogdanką. W 2018 r. zarzucili ówczesnemu Ministerstwu Środowiska, że łamie prawo. Resort bowiem zwlekał z decyzją dotyczącą ustalenia użytkowania górniczego. Bronił się, że potencjalny inwestor nie spełnił wszystkich warunków wynikających z koncesji. W tym samym czasie o koncesję wydobywczą wystąpiła Bogdanka. W efekcie konfliktu z rządem firma Prairie Mining w lutym 2019 r. powiadomiła o zaistnieniu sporu inwestycyjnego. We wrześniu 2020 r. ogłosiła, że rozpoczęła międzynarodowe postępowanie arbitrażowe przeciwko Polsce. W odniesieniu do drugiego projektu – „Dębieńsko”, Trybunał w 2024 r. nie uwzględnił roszczenia spółki na podstawie traktatów.

Beniamin Stoikovich, prezes GreenX

Foto: rp.pl

Jak mówi nam prezes GreenX Benjamin Stoikovich, decyzja z początku stycznia to początek końca odwołań. Spór został rozstrzygnięty jednomyślnym wyrokiem Trybunału Arbitrażowego z października 2024 r. – W zeszłym tygodniu sąd singapurski oddalił wniosek Prokuratorii o uchylenie tego wyroku. Oznacza to, że kwota ok. 1 mld zł, zasądzona na podstawie Traktatu Karty Energetycznej, jest podtrzymana – mówi nam prezes. Trwa jednak jeszcze drugie postępowanie w Londynie. – Dotyczy ono orzeczenia na podstawie umowy o ochronie inwestycji między Polską a Australią, które zwiększa odszkodowanie o ok. 300 mln zł. Zamierzamy przedstawić singapurski wyrok angielskiemu sądowi. Statystyki dotyczące takich postępowań wskazują, że wygrana Prokuratorii jest mało prawdopodobna, na co zwrócił uwagę Donald Tusk (wypowiedź z 2024 r. – red.), określając „odwołania” do sądów singapursko-angielskich jako beznadziejne – mówi nam prezes.

Rząd walczy o czas. Ostatnie odwołania i apelacje

Z kolei resort klimatu i środowiska wyjaśnia, że 4 listopada 2024 r. zostało złożone odwołanie od wyroku do sądu w Londynie, a 7 stycznia 2025 r. do sądu w Singapurze. Wydanie wyroku przez sąd w Singapurze jest więc kontynuacją całej sprawy toczącej się od 2020 r. – Obecnie zgodnie z prawem przysługuje nam złożenie apelacji od wyroku sądu z Singapuru, na co mamy 28 dni. Dalsze kroki w tej sprawie będą przedmiotem ustaleń MKiŚ z Prokuratorią Generalną RP – wskazuje resort.

Czytaj więcej

Węgiel

Związki chcą odrzucenia wniosku o koncesję zagranicznej firmy i przyznania jej JSW

Związki zawodowe chcą odrzucenia wniosku koncesyjnego firmie SCIGC na poszukiwanie złóż węgla kok...

Jak dodaje Kazimierz Chojna, dyrektor ds. prawnych i handlowych spółki, sąd uznał, że żaden z pięciu zarzutów wobec wyroku, wniesionych przez pełnomocników Polski, nie ma zastosowania i oddalił wniosek o uchylenie wyroku. – Argumenty Prokuratorii Generalnej były bardzo szerokie, począwszy od zarzutu, że GRX nie dokonał inwestycji w Polsce, poprzez skutki orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, brak możliwości zastosowania przyjętej metody wyceny, a nawet po naruszenie zasady słuszności. Wyrok został wydany jednomyślnie przez trzech sędziów i był bardzo jasny, wniosek Polski został oddalony w całości, ponieważ argumenty były bezpodstawne – były to raczej niepotrzebne i desperackie działania ze strony Prokuratorii – wyjaśnia.

Odszkodowanie trafi do akcjonariuszy. Dywidenda zamiast nowych inwestycji w Polsce

Jeśli sprawa finalnie zakończy się pomyślnie, wygranymi mogą okazać się akcjonariusze spółki. – Będziemy kontynuować nasze działania, aby zapewnić wypłatę należnych akcjonariuszom środków, tak aby mogli oni skorzystać z przyznanego im wynagrodzenia w formie dywidendy. Niewielka część odszkodowania zostanie przeznaczona na rozwój naszych projektów w Niemczech i na Grenlandii, aby zapewnić dalszy wzrost wartości GreenX – wyjaśnia prezes.

Prezes GreenX dodaje, że firma robi „ogromne postępy” w niemieckim projekcie miedziowym. Jego potencjał jest olbrzymi i bezprecedensowy, ponieważ jest to bardzo dobrze zbadany projekt brownfield w przemysłowym sercu Europy. (…) Unia Europejska uznała miedź za jeden ze strategicznych surowców. Jest ona kluczowa dla przemysłu obronnego i cieszy się ogromnym popytem. Pod względem geologicznym nasz niemiecki projekt leży w tej samej strukturze co złoża eksploatowane w Polsce przez KGHM, ale na znacznie mniejszej głębokości – podkreśla prezes.

Czytaj więcej

Węgiel

Co dalej z miliardowym odszkodowaniem dla Australijczyków? Mamy polskie stanowisko

Polska potwierdza wydanie dwóch wyroków ws. złóż kopalń węgla koksującego przez Międzynarodowy Tr...

Co do innych obszarów inwestycyjnych, jak Grenlandia, dodaje, że sytuacja geopolityczna wokół tej wyspy jest dynamiczna, a jej znaczenie rośnie. – Mamy szczęście, że jest w naszym portfolio projekt Eleonore North. Zawiera on również kluczowe minerały – wolfram, antymon i złoto – wymienia Stoikovich. Dodaje, że mimo sympatii i związków rodzinnych z Polską nie planuje – po tym , co się stało – powrotu do Polski z nowymi przedsięwzięciami górniczymi. Szkoda, bo nowe kopalnie byłyby ogromnym impulsem dla polskiej gospodarki i znacznie wzmocniłyby jej sytuację geopolityczną i finansową. Spółka koncentruje się teraz głównie na nowych złożach miedzi w Niemczech. Firma zamierza pozostać na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Ugoda wciąż możliwa, ale pod warunkami spółki

Resort klimatu ma jeszcze nadzieję, że jest szansa na polubowne załatwienie sprawy. – Jest to jedno z możliwych działań, które analizujemy. Działamy w tej sprawie w porozumieniu z Prokuratorią Generalną RP. Nie możemy więc odpowiedzieć na pytanie o kwotę ewentualnego odszkodowania, gdyż na dziś jeszcze nie wiadomo, jakie ostatecznie podejmiemy kroki w tej sprawie – informuje nas resort. Sama spółka nie wydaje się tak skłonna do takich rozmów. – W przeszłości nasza firma proponowała rozmowy ugodowe, jeszcze przed przyznaniem odszkodowania, ale zostały zignorowane przez Prokuratorię i Ministerstwo Środowiska. Pozostajemy otwarci na polubowne rozwiązanie, ale tylko pod warunkiem, że będzie ono korzystne dla naszych akcjonariuszy – mówi Chojna.

Wyraża oczekiwanie, że Polska, jako kandydat do G20 i państwo członkowskie UE, najprawdopodobniej wypłaci odszkodowanie. – Teraz, kiedy GreenX wygrała sprawę o uchylenie wyroku w Singapurze, możemy egzekwować to orzeczenie od Polski, czyli możemy podjąć kroki prawne w wielu krajach świata, w których Polska posiada aktywa i doprowadzić do ich zajęcia w celu pokrycia należnych nam odszkodowań – podkreśla Chojna.

Zapytaliśmy o stanowisko także, Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w kwestii wypłaty zasądzonego odszkodowania oraz pociągnięcia do odpowiedzialności winnych zaistniej sytuacji. –  Rząd PiS zawalił tę kwestię. (Australijczycy – przyp. red.) mieli obiecane, że powstanie ich kopalnia. Przez lata ich zwodzono, później się wycofano ze zobowiązania. Było dość oczywiste, że pójdą do arbitrażu i chyba dość oczywiste, że wygrają arbitraż  – powiedział jeszcze w październiku 2024 r. premier Tusk zapytany przez „Rzeczpospolitą” o stanowisko w tej sprawie. Przekazał on wówczas, że  będzie też  oczekiwał od swoich urzędników wskazania osób odpowiedzialnych za decyzje, które doprowadziły do nałożenia kary na Polskę.  –  Po ponad roku zapytaliśmy KPRM o stanowisko w tej sprawie. Procedury arbitrażowe trwają. Wszelkie inne decyzje będą podejmowane po ich zakończeniu  – odpowiedziało nam Centrum Informacyjne Rządu.