Walka ze smogiem to walka z biedą

Fotorzepa, Piotr Guzik

Kraków od 12 lat prowadzi nierówną walkę ze smogiem. Dramatyczną sytuację pogarszają okoliczne wsie – tam, choć powietrze jest najgorsze gminy opornie korzystają z dopłat do wymiany pieców.

Kraków najprężniej walczy z zanieczyszczeniem powietrza, jednak w problem stolicy Małopolski nie tkwi w niej samej, ale w gminach wokół – tam smogu jest najwięcej. Jak wynika z analiz przeprowadzonych w ramach aktualizacji Programu ochrony powietrza dla Małopolski, problem z przekraczaniem dopuszczalnych poziomów pyłu PM10 ma aż 120 ze 168 małopolskich gmin. Najgorszy wynik odnotowano w przypadku rakotwórczego benzo(a)pirenu – żadna z gmin w Małopolsce nie mieści się w dopuszczalnej normie.

Do końca minionego roku mieszkańcy Krakowa mogli skorzystać ze 100 procentowej dotacji na wymianę pieców. Do Urzędu Miasta w 2016 roku wpłynęło ponad 6,5 tys. podań o dofinansowanie, z czego w samym grudniu aż 2,7 tys. Ludzie zaczęli się spieszyć, bowiem od Nowego Roku miasto pokryje jedynie 80 proc. kosztów wymiany systemu grzewczego. W poprzednich latach podań było znaczenie mniej.

– W roku 2016 rozliczono blisko 3000 dotacji oraz udzielono i zawarto umowy dotacyjne na realizację w roku 2017 dla blisko 770 inwestycji. W tych przypadkach wysokość dotacji wynosiła do 100 proc. poniesionych kosztów kwalifikowanych. Oznacza to likwidację w 2016 roku 4200 pieców i kotłów węglowych na łączną kwotę 63 mln zł w ramach Programu Ograniczania Niskiej Emisji. Udzielenie dotacji dla 770 inwestycji w 2017 roku na kwotę 16,5 mln zł. odpowiada likwidacji ok. 1200 palenisk węglowych. – tłumaczy Jan Machowski z Biura Prasowego Urzędu Miasta Krakowa.

Opornie do walki ze smogiem dołączają kolejne małopolskie gminy. W Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego do 10 lutego trwa nabór dotyczący wymiany pieców w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. To pierwsza tego typu inicjatywa wspierana z funduszy europejskich, którego celem jest walka ze smogiem.

Do tej pory w Małopolsce funkcjonowały dwa programy – KAWKA i PONE, w ramach których mieszkańcy mogli się starać o dofinansowanie do wymiany pieców. Z dotacji zapewnionych przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki w Krakowie wzięło udział w sumie 40 gmin. Z dopłat a w ramach programu KAWKA w latach 2014 – 2018 skorzystało jedynie 8 podmiotów, a z PONE 32 gminy. Cała Małopolska liczy 168 gmin. Sam Wojewódzki Fundusz przeznaczył na ten cel ok 82 mln zł, drugie tyle dołożył Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki, gminy pokryły resztę.

Jednym z beneficjentów programu KAWKA jest 28 tysięczne miasto Gorlice. Tam do 2014 roku z dopłat skorzystało zaledwie 31 mieszkańców indywidualnych i tylko dwa bloki zostały podłączone do sieci ciepłowniczej. Można zatem podejrzewać, że walka ze smogiem toczy się jedynie na poziomie nagłówków w prasie. Zwykłego mieszkańca małej miejscowości trudno skusić jednorazową kilkutysięczną dopłatą do wymiany pieca, skoro przez kolejne lata za ekologiczny opał będzie musiał płacić z własnej kieszeni. Przeciętna cena za tonę węgla to ok 700 zł. Dom o powierzchni mieszkalnej 100 m2 w sezonie grzewczym potrzebuje ok. 3,5 t., co daje wydatek ok. 2,5 tysiąca rocznie. Bardziej ekologiczny piec olejowy zmusza do średnio o dwa tysiące większego wydatku. Nic dziwnego, że w małym powiecie gorlickim, gdzie bezrobocie sięga ok. 8 proc., a oficjalne miesięczne wynagrodzenie brutto ledwo przekracza 3 tys. zł. mieszkańcy liczą każdy grosz.

Większość ludzi mimo dopłat nie wymienia systemów grzewczych, dlatego że nie stać ich na ekologiczny opał. – Żaden legalny opał nie przebije palenia odpadami – smutno przyznaje Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego.

– Oczywiście bieda jest jedną z przyczyn smogu. Nieocieplone, zimne domy ze starymi piecami, do których wrzuca się wszystko, to codzienność wielu rodzin. – tłumaczy Katarzyna Zajączkowska-Fajto, twórczyni ruchu społecznego Czysta Skała. Ci, którzy gotowi są stanąć do walki ze smogiem, skorzystać z dofinansowania i wymienić piece często odstrasza biurokracja. Poddają się nie tylko mieszkańcy, ale i gminy – Ciągle zbyt trudno jest dostać taką dopłatę. Zarówno gminy, jak i sami mieszkańcy zniechęcają się długą procedurą i licznymi warunkami, czasem trudnymi do spełnienia. Stąd chętnych jest wielu, ale ludzie „odpuszczają” ze strachu przed lawiną biurokracji. Dopłaty nie powinny być luksusem dla zamożnych i wykształconych, ale wygodnym rozwiązaniem dla każdego! – apeluje Zajączkowska-Fajto.

Polska walka ze smogiem ma szanse wejść na kolejny etap. Mateusz Morawiecki, minister rozwoju i finansów przedłożył Radzie Ministrów rekomendacje Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Rząd zapowiada wsparcie finansowe.Jak poinformowano w komunikacie Centrum Informacyjnego Rządu wśród rekomendacji znalazło się m.in. zapewnienie istotnie obniżonych stawek za pobór energii elektrycznej w okresach zmniejszonego na nią zapotrzebowania oraz dopłaty do wymiany pieców.To pierwszy krok do realnych zmian.

Rekomendacje Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów odnośnie zmniejszenia opłat za pobór energii energetycznej i dopłat do pieców mogą być krokiem milowym w walce ze smogiem, ale jak przestrzega Siergiej jeszcze jest zbyt wcześnie na świętowanie – Cieszymy się, że rząd zdecydował się na walkę ze smogiem. Proponuję jednak poczekać na konkretne działania. Sam kierunek jest, jak najbardziej pozytywny – tłumaczy.

Mogą Ci się również spodobać

Rodzi się nowy rynek gazu

Firmy mają coraz więcej możliwości obracania błękitnym paliwem, również między sobą. Pozwalają im na ...

Produkcja żywności silnie oddziałowuje na środowisko naturalne poprzez zużycie wody i wykorzystywanie pestycydów. Dlatego marnowanie żywności jest nie tylko skandaliczne w obliczu głodu, ale i nieekologiczne

Wyrzucanie jedzenia przyczyni się do katastrofy klimatycznej

Produkcja żywności pociąga za sobą emisję związaną z rolnictwem, ale i przetwórstwem, transportem czy ...

Gazprom ponad prawem. Nie chce płacić Ukrainie

Rosjanie powiadomili Naftogaz, że nie zapłacą kwot zasądzonych w Sztokholmie (2,6 mld dol. netto) ...

Gazowe rozmowy Unii, Rosji i Ukrainy

Trójstronne rozmowy o tranzycie gazu między Unią, Rosją i Ukrainą odbędą się w Brukseli ...

Nord Stream stanął

Gaz nie płynie gazociągiem północnym. Będzie tak do 22 września, kiedy zakończy się planowy ...

Exxon z Rosneft zbudują zakłady LNG w Rosji. Co na to Biały Dom?

Amerykański gigant paliwowy wraz z rosyjskim wspólnie z partnerami z Japonii i Indii zbudują ...