Potencjał polskiego rynku

Podczas gdy Polska stoi nadal przed wieloma wyzwaniami związanymi z odejściem od paliw kopalnych na rzecz odnawialnych źródeł energii i dopiero rozwija technologie magazynowania energii, Europa Zachodnia dynamicznie skaluje swoje moce. Według raportu European Market Monitor on Energy Storage (EMMES), opracowanego przez stowarzyszenie EASE (European Association for Storage of Energy), na koniec 2024 roku całkowita moc zainstalowana w magazynach energii w Europie osiągnęła poziom 89 GW.  Rynek brytyjski, który był pierwszym, na jakim wdrożono zaawansowane mechanizmy rynkowe dla BESS udowodnił, że stabilne ramy regulacyjne nie tylko sprzyjają inwestycjom, ale także tworzą warunki do zarabiania na pracy magazynów.

W ten trend wpisuje się EDP – największy zagraniczny inwestor OZE w Polsce. Firma zabezpieczyła już kontrakty na dwa projekty magazynowania energii na polskim rynku o łącznej mocy 160 MW w ramach aukcji rynku mocy (m.in. projekt o mocy 60 MW i pojemności 241 MWh w województwie wielkopolskim).

„Rozwój wielkoskalowych magazynów energii w Polsce to już nie kwestia wyboru, lecz konieczność wynikająca z ich wydajności oraz zaawansowania technologicznego. W obliczu dynamicznego przyrostu źródeł OZE magazyny energii stają się kluczem do stabilizacji sieci i budowania konkurencyjności polskiego przemysłu – Ireneusz Kulka, Country Lead EDP w Polsce.

Trzy modele monetyzacji magazynów energii

Monetyzacja magazynów energii (zwłaszcza wielkoskalowych systemów BESS) opiera się na tzw. revenue stacking, czyli wykorzystaniu trzech głównych strumieni przychodów: arbitrażu cenowego, kontraktów PPA rynku mocy i usług systemowych.

Arbitraż cenowy opiera się na prostej zasadzie: kupuj tanio, sprzedawaj drogo. Magazyn ładuje się wtedy, gdy prąd jest tani – na przykład w godzinach nocnych lub w południe, przy wysokiej produkcji z fotowoltaiki. Natomiast rozładowywanie go (sprzedaż lub zużycie własne), ma miejsce, gdy ceny na rynku spot osiągają szczyt. Model ten jest opłacalny szczególnie dla mniejszych firm korzystających z taryf dynamicznych, gdzie ceny prądu zmieniają się z godziny na godzinę.

Inny model opiera się na wykorzystaniu długoterminowych kontraktów na zakup energii elektrycznej PPA (Power Purchase Agreement), które służą zapewnieniu większej stabilności i przewidywalności w zakresie dostaw i cen energii.

- Tego typu umowy są obarczone ryzykiem przerw w dostawach lub nawet ujemnych cen w przypadku nadprodukcji energii z zielonych źródeł np. w słoneczne dni. Jeśli jednak zintegrujemy OZE z magazynem energii diametralnie zmienia profil ryzyka projektu. Zamiast marnować darmową energię lub dopłacać do interesu, producent ładuje nią magazyn, a następnie dostarcza ją odbiorcy PPA w godzinach, w których umowa przewiduje wyższe stawki - Ireneusz Kulka, Country Lead EDP w Polsce.

Magazyn pozwala na dostarczanie energii „pasmowej” (tzw. baseload PPA), gwarantując odbiorcy stałe dostawy odnawialnej energii niezależnie od warunków atmosferycznych, co jest szczególnie ważne w przypadku zakładów produkcyjnych wymagających dostaw energii 24/7.

Kolejne możliwości stwarza rynek mocy, dzięki któremu zarabia się przede wszystkim na gotowości do dostarczenia energii elektrycznej lub redukcji jej zużycia w momentach krytycznych dla sieci energetycznej, a nie na samej produkcji prądu. Jest to mechanizm, w którym operator sieci - Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) - zachęca uczestników do reagowania w razie awarii i niedoboru mocy. Dodatkowo, nowo powstający rynek usług systemowych i bilansujących pozwala na szybką reakcję baterii na wahania częstotliwości sieci co generuje dodatkowe zyski.

Polska stoi u progu boomu magazynowego, który może pomóc w stabilizacji sieci, ale również otwiera nowe możliwości do zarabiania. Doświadczenia z bardziej dojrzałych rynków, krajów Półwyspu Iberyjskiego pokazują, że sukces leży w dywersyfikacji przychodów. Łącząc bezpieczeństwo, jakie daje rynek mocy, z elastycznością arbitrażu i stabilnością kontraktów PPA, inwestorzy mogą wygenerować stopy zwrotu, które do tej pory były nieosiągalne dla klasycznych projektów OZE.

Materiał partnera EDP