Atak na największe złoże gazu świata. Uderzenie w serce irańskiej energetyki

Irański przemysł energetyczny w rejonach South Pars i Asaluyeh został w środę, 18 marca, zaatakowany przez siły izraelskie i amerykańskie – poinformowała półoficjalna agencja prasowa Tasnim. W rafinerii South Pars, położonej w strategicznym porcie Bandar Kangan nad Zatoką Perską, wybuchł pożar. Iran w odwecie zaatakował katarskie instalacje LNG w rejonie Ras Laffan.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie wydarzenia miały miejsce w strategicznych regionach irańskiego przemysłu energetycznego.
• Jakie znaczenie dla krajowego zużycia gazu w Iranie ma zaatakowane złoże.
• Jakie konsekwencje dla dostaw energii miało ostatnie uderzenie.
• W jaki sposób państwa regionu reagują na eskalację napięć i ataki na infrastrukturę energetyczną.
• Jaką rolę Iran odgrywa na globalnym rynku ropy oraz jakie wyzwania stoją przed jego eksportem.
• Dlaczego większość irańskiego gazu ziemnego trafia na rynek krajowy, a nie na eksport.

Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej odpowiedział ostrzeżeniami o ewakuacji dla kilku instalacji naftowych w Arabii Saudyjskiej, ZEA i Katarze – informuje Reuters. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Kataru poinformowało o pożarze w rejonie Ras Laffan, gdzie znajduje się największa na świecie instalacja do produkcji gazu LNG. 

„Zespoły reagowania kryzysowego zostały natychmiast wysłane w celu opanowania pożaru, ponieważ szkody były znaczne. Wszyscy pracownicy zostali ewakuowani i na razie nie ma doniesień o ofiarach śmiertelnych” – poinformowało Qatar Energy.

Katarskie władze zaapelowały do mieszkańców w tym regionie o pozostanie w domach ze względu na zwiększone zagrożenie.

Ministerstwo Obrony Kataru poinformowało, że Katar zaatakowany został pięcioma rakietami balistycznymi wystrzelonymi z Iranu. Cztery zostały przechwycone, ale jedna spadła na teren przemysłowy Ras Laffan.

Agencja Reutera, powołując się na wysokiego urzędnika rządowego Iraku, podała, że po ataku wstrzymane zostały dostawy gazu z Iranu do Iraku. Kraj ten importował z Iranu od 33 do 40 proc. potrzebnego gazu i energii elektrycznej.

Zatoka Perska i cieśnina Ormuz

Foto: PAP

Atak na kluczową infrastrukturę energetyczną Iranu

Według informacji władz irańskich celem były instalacje powiązane ze złożem South Pars oraz przemysłem naftowym w Asaluyeh. W wyniku uderzenia część faz wydobywczych i przetwórczych w obrębie South Pars została wyłączona z eksploatacji. Złoże South Pars to największe znane złoże gazu ziemnego na świecie, a zaatakowane zakłady gazowe odpowiadają za około 70 proc. krajowego zużycia gazu w Iranie.

Izraelski dziennik „Israel Hayom” napisał, że atak na tak duże pole gazowe oznacza podniesienie skali działań, ponieważ obiekt ten odpowiada za znaczną część zdolności przetwarzania gazu w Iranie – szacunkowo nawet około jednej piątej. Uderzenie w tego typu infrastrukturę bezpośrednio wpływa także na sektor energetyczny i gospodarkę kraju.

Katar, który współdzieli z Iranem eksploatację tego złoża, w oficjalnym komunikacie określił izraelskie uderzenie jako niebezpieczne i nieodpowiedzialne działanie w warunkach już istniejącej eskalacji napięć. Podkreślono, że atakowanie infrastruktury energetycznej stanowi zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego, a także dla ludności regionu i środowiska naturalnego. Katar ponownie zaapelował o powstrzymanie się od działań wymierzonych w kluczowe obiekty cywilne oraz o przestrzeganie prawa międzynarodowego.

W obawie przed ewentualnymi atakami USA, Iran zgromadził rekordowe zapasy ropy na tankowcach – około 200 mln baryłek, co odpowiada około dwóm dniom globalnego zużycia (dane Kpler z 27 lutego).

Eksport ropy i znaczenie Iranu na globalnym rynku

Iran, trzeci co do wielkości producent w OPEC, eksportuje 90 proc. swojej ropy przez wyspę Kharg, skąd trafia ona na rynki przez wąską cieśninę Ormuz. Od 28 lutego do 11 marca Iran eksportował od 1,1 mln do 1,5 mln baryłek dziennie – według TankerTracker.com i serwisu śledzącego statki Kpler.

Iran odpowiada za ok. 4,5 proc. globalnych dostaw ropy. Produkcja wynosi ok. 3,3 mln baryłek ropy dziennie oraz dodatkowo 1,3 mln baryłek kondensatu i innych cieczy. Krajowe rafinerie mają zdolność przerobową na poziomie 2,6 mln baryłek dziennie – według firmy doradczej FGE.

W 2025 r. Iran eksportował blisko 820 tys. baryłek paliw dziennie (w tym LPG) – według Kpler – nieco mniej niż w 2024 r. Produkcja ropy i gazu koncentruje się w południowo-zachodnich prowincjach: Chuzestan (ropa) oraz Buszehr (gaz i kondensat z South Pars). Głównymi odbiorcami są prywatne chińskie rafinerie. Departament Skarbu USA nałożył sankcje na część z nich za zakup irańskiej ropy.

South Pars i gaz – fundament irańskiej energetyki

Gaz ziemny Iran wydobywa z morskiego złoża South Pars, które stanowi około jedną trzecią największego na świecie rezerwuaru gazu. Złoże to Iran współdzieli z Katarem, który nazywa swoją część North Dome.

Z powodu sankcji i ograniczeń technologicznych większość gazu wydobywanego przez Teheran trafia na rynek krajowy. W 2024 r. Iran wyprodukował 276 mld m³ gazu, z czego 94 proc. zużyto w kraju – według Forum Krajów Eksportujących Gaz.

Izraelskie ataki w czerwcu ubiegłego roku uderzyły w cztery instalacje fazy 14 projektu South Pars, około 200 km od katarskich instalacji gazowych, z których wiele jest wspólnymi projektami z koncernami ExxonMobil i ConocoPhillips – przypomina Reuters.

Całe złoże zawiera szacunkowo 1800 bilionów stóp sześciennych gazu, co wystarczyłoby na pokrycie globalnego zapotrzebowania przez 13 lat.