Wiadomo, kto kupi zagraniczny majątek Łukoilu. Pozostanie wśród swoich

Firma założona przez najbliższego człowieka Putina kupi zagraniczne aktywa Łukoilu. To transakcja na wyłączność.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Kto złożył ofertę na zakup zagranicznych aktywów Łukoilu?
• Kim jest Giennadij Timczenko i jakie ma powiązania z rosyjskimi władzami?
• Dlaczego Gunvor stracił część swojego udziału w rynku rosyjskiej ropy?
• Jakie były skutki sankcji dla Giennadija Timczenki po zajęciu Krymu przez Rosję?

Rosyjski koncern naftowy Łukoil, objęty sankcjami USA, sprzeda swoje zagraniczne aktywa międzynarodowemu handlarzowi surowcami, firmie Gunvor. Ofertę złożył Gunvor i została ona przyjęta. „Kluczowe warunki transakcji zostały wcześniej uzgodnione przez strony. Łukoil przyjął ofertę, zobowiązując się do nienegocjowania z innymi potencjalnymi nabywcami” – głosi komunikat Łukoilu.

Na Gunvor musi się zgodzić Biały Dom

Przejęcie dotyczy 100 proc. udziałów w spółce Łukoil International GmbH, która została wystawiona na sprzedaż z powodu sankcji. Analitycy Renaissance Capital szacują wartość spółki na 3-4 mld dol., wliczając w to dyskont. Strony nie ujawniają ceny, ani żadnych innych szczegółów transakcji.

Jak informuje rosyjski koncern – transakcja, a konkretnie zawarcie wiążącej umowy, będzie wymagać zgody Biura Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) Departamentu Skarbu USA. Zgody mogą być również wymagane w innych krajach. W tym przypadku strony zwrócą się do OFAC o przedłużenie obecnej licencji do czasu sfinalizowania transakcji.

Gunvor został założony w 1997 r. przez szwedzkiego biznesmena Thorbjörna Törnqvista i Rosjanina Giennadija Timczenkę posiadającego wtedy także paszport fiński. Timczenko (73 lata) uchodzi za najbliższego człowieka rosyjskiego dyktatora. Urodził się w Leningradzie i tam miał poznać Putina w latach 90., gdy ten odpowiadał w leningradzkim magistracie za zagraniczne inwestycje. Timczenko studiował na tamtejszej politechnice. Jest inżynierem elektromechanikiem. Choć media pisały o jego powiązaniach z sowiecką i rosyjską bezpieką, sam temu zaprzeczał. Ten przykładny obywatel ZSRR w 1991 r. zajął się biznesem paliwowym w fińskiej spółce i szybko stał się obywatelem fińskim, zyskując przepustkę na rynki Unii.

W Finlandii Timczenko kupił sobie największy klub hokejowy wraz ze stadionem, inwestował też w nieruchomości. Mieszkał w rezydencji pod Genewą. Majątek Timczenki oceniany był na 22-28 mld dol. (Forbes). Zbił go głównie dzięki Grupie Gunvor.

Największy pośrednik rosyjskiej ropy

Od pojawienia się Timczenki grupa szybko stała się największym na świecie pośrednikiem w sprzedaży rosyjskiej ropy. Do 2014 r. sprzedawała m.in. do 40 proc. ropy największego rosyjskiego producenta – państwowego koncernu Rosnieft.

Złote czasy Gunvor skończyły się w 2012 r., kiedy firma przegrała przetarg na handel produktami Rosnieftu ze światowymi gigantami handlu surowcami – Glencore oraz Shell i Vitol. Gunvor stracił wtedy też kontrakty na sprzedaż ropy z Surgutneftiegaz i TNK-BP. Jego udział w rynku rosyjskiej ropy spadł wtedy z 40 proc. do 15 proc. Dlaczego tak się stało? Przetargi rosyjskich koncernów stały się bardziej transparentne, co zachęciło zachodnie firmy do udziału.

Ale mieszkający w ogromnej rezydencji pod Genewą Timczenko niewiele na tym stracił. Wciąż był udziałowcem Gunvor. W swoim portfelu miał też 23 proc. akcji gazowego Novateku; był właścicielem Transoil – największego przewoźnika paliw w Rosji i przewoźnika lotniczego klasy biznes Avia Group oraz miał 37,5 proc. spółki wydobywczej Sibur.

Udziały sprzedane dzień przed sankcjami, willa Chruszczowa na pocieszenie

O jego specjalnych powiązaniach świadczy sytuacja z sankcjami za rosyjskie zajęcie ukraińskiego Krymu w marcu 2014 r. W przededniu nałożenia sankcji przez USA, Timczenko sprzedał wszystkie swoje udziały szwedzkiemu wspólnikowi. Skąd wiedział, że będzie numerem jeden na listach sankcji Zachodu? Departament Skarbu USA twierdził, że Putin „posiada inwestycje w Gunvor i dostęp do jego funduszy”.

Po objęciu sankcjami Timczenko musiał wrócić do Rosji. Jego aktywa zostały zamrożone na Zachodzie, rezydencje aresztowane, a dwa luksusowe odrzutowce przestały być przyjmowane i serwisowane na zachodnich lotniskach. Bogacz ostentacyjnie przeniósł się do Moskwy, gdzie w wielu wywiadach narzekał, jak bardzo jest prześladowany na Zachodzie.

Na pocieszenie dostał od swojego protektora kilka medali i 1000-metrową willę Chruszczowa w Worobiowych Gorach (Wróble Góry) wraz z pokaźnym kawałkiem otaczającego willę rezerwatu przyrody. Wciąż ma 25 proc. akcji Geotek – jednej z największych firm geologicznych Rosji, a jego grupa Volga zarabia miliardy na transporcie kolejowym.

Aktywa Łukoilu na świecie

Łukoil jest drugim co do wielkości producentem ropy naftowej w Rosji. Firma posiada również udziały w projektach rozwoju złóż ropy naftowej w Azerbejdżanie, Kazachstanie, Uzbekistanie, Iraku, Egipcie i Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a także w Ameryce Łacińskiej oraz Afryce Zachodniej i Środkowej. Jest właścicielem rafinerii ropy naftowej w Bułgarii, Rumunii i Holandii, a także sieci 2400 stacji benzynowych w Unii Europejskiej. Łączna wartość zagranicznych aktywów Łukoilu szacowana jest na około 10 mld dolarów. Głównym udziałowcem jest objęty sankcjami miliarder Wagit Alekperow (28,7 miliarda dolarów majątku wg. Forbesa).
Prezydent USA Donald Trump nałożył 22 października sankcje na Łukoil i Rosnieft, a także ich spółki zależne, w związku z odmową Kremla zakończenia wojny na Ukrainie. Departament Skarbu USA dał klientom Rosjan miesiąc na zakończenie biznesów z oboma koncernami.