MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z myORLEN Sp. z o.o.

Wysokie ceny gazu ziemnego na rynkach europejskich, sięgające na holenderskiej giełdzie TTF 100 euro/MWh, oraz początek sezonu grzewczego, który tradycyjnie rozpoczyna się w październiku, przekładają się na wzrost cen także w Polsce.

Średnia cena gazu na rynku spot wyniosła 408,58 zł/MWh i była o 64,23 zł/MWh wyższa niż miesiąc wcześniej. Z kolei na rynku terminowym średnia cena kontraktu z dostawą w 2027 r. osiągnęła w październiku 330,70 zł/MWh, czyli o 64,47 zł/MWh więcej niż we wrześniu 2026 r.

Wzrost cen następuje w momencie, gdy wiele firm przygotowuje się do zawarcia nowych umów na zakup gazu na przyszły rok.

Czy przedsiębiorcy powinni więc wstrzymać się z podpisywaniem nowych kontraktów? Odpowiedź zależy od indywidualnej sytuacji firmy, ale decyzję warto poprzedzić analizą przyczyn obecnego wzrostu cen. Wynika on nie tylko z typowego dla tej pory roku zwiększonego zapotrzebowania na gaz, lecz także z czynników geopolitycznych. Jednym z nich jest wojna w Zatoce Perskiej, która miała potrwać kilka tygodni, tymczasem trwa już od kilku miesięcy i nie widać perspektyw jej zakończenia.

Skąd się biorą tak wysokie ceny?

Przyczyn tak wysokich cen gazu jest wiele, jednak kluczowe znaczenie ma wojna w Zatoce Perskiej, zamknięcie przez Iran cieśniny Ormuz i związany z tym niemal całkowity spadek dostaw katarskiego LNG do Europy od marca 2026 r.

Choć na europejskim rynku nie brakuje fizycznie gazu, sytuacja jest wymagająca. Katar odpowiadał bowiem za 12 proc. dostaw LNG do Europy. Ograniczenie tego źródła wymusza poszukiwanie alternatywnych dostawców, przede wszystkim w USA. Konkurencja o surowiec jest jednak większa niż wcześniej, co dodatkowo podbija ceny.

Na rynek gazu nadal wpływa również rosyjska agresja na Ukrainę. Trzeba jednak pamiętać, że Europa nauczyła się już funkcjonować bez rosyjskich dostaw, a przez dwa lata, aż do wybuchu wojny USA z Iranem, ceny gazu systematycznie spadały. Jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na gaz ziemny ze strony elektroenergetyki i ciepłownictwa.

Polski rynek nie funkcjonuje w oderwaniu od europejskiego. Tym bardziej że w Unii Europejskiej wciąż zmienia się struktura dostaw surowca. Rośnie znaczenie LNG, podczas gdy udział gazu rosyjskiego stał się marginalny.

Zmiana kierunków dostaw do Polski ze wschodnich na zachodnie oznacza jednak większą zależność od sytuacji na światowych rynkach. Na hurtowe ceny gazu coraz silniej wpływają takie czynniki, jak poziom zapasów, temperatury, popyt czy dostępność LNG. Od 2022 r. polski rynek gazu jest już trwale powiązany z europejskim systemem cenowym.

Jak sprzedawany jest gaz w Polsce?

Trendy cenowe na rynku krajowym i europejskim wpływają na ceny gazu zarówno dla gospodarstw domowych, zatwierdzane przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE), jak i dla firm, które kupują surowiec na podstawie indywidualnych umów sprzedaży.

Gospodarstwa domowe, jako odbiorcy szczególnie wrażliwi na wzrost cen, są objęte ochroną regulacyjną. Prezes URE zatwierdza taryfy, dbając o to, by proponowane stawki nie przekraczały uzasadnionych kosztów zakupu gazu i prowadzenia działalności. Jednocześnie musi uwzględnić marżę pozwalającą sprzedawcy na rentowne prowadzenie działalności. Wpływ na ceny mają również rozwiązania przyjmowane przez rząd. Państwo może wprowadzać dodatkowe mechanizmy ochronne, w tym czasowo zamrażać ceny gazu dla wybranych grup odbiorców, jeśli wymaga tego sytuacja na rynku.

Wnioski taryfowe trafiają do prezesa URE pod koniec roku, a zatwierdzone stawki są ogłaszane w grudniu i obowiązują w kolejnym roku. Przy ocenie wniosków regulator analizuje przedstawione przez sprzedawców koszty, w tym wydatki na zakup surowca.

Taryfy nie zmieniają się wraz z każdym wahaniem cen na giełdzie. Wynika to między innymi z faktu, że gaz kupowany jest etapami, również na długo przed okresem obowiązywania danej taryfy. Dlatego pojedyncze dzienne notowania nie przekładają się bezpośrednio na rachunki gospodarstw domowych.

Warto też pamiętać, że cena samego gazu stanowi tylko część rachunku. Ostateczna kwota obejmuje również opłaty abonamentowe i dystrybucyjne.

W przypadku sprzedaży gazu przedsiębiorstwom obowiązują zasady wolnego rynku, co ma zarówno zalety, jak i wady. Firmy mogą wybierać spośród różnych modeli rozliczeń, dostosowując je do własnych potrzeb i sytuacji na rynku.

Jednym z rozwiązań są kontrakty ze stałą ceną, które zapewniają przewidywalność kosztów, ale wiążą się z ryzykiem, że w trakcie obowiązywania umowy ustalona cena okaże się wyższa od aktualnych stawek rynkowych. Alternatywą są produkty indeksowane, w których cena gazu jest powiązana z bieżącymi notowaniami, oraz produkty transzowe, pozwalające na określanie cen surowca etapowo.

Przedsiębiorcy mogą również korzystać z Cennika Gaz dla Biznesu. Poszczególne modele różnią się sposobem i tempem, w jakim zmiany cen rynkowych przekładają się na koszty ponoszone przez firmę.

Ostateczny wybór należy do przedsiębiorcy. Przy podejmowaniu decyzji powinien on uwzględnić przede wszystkim profil i przewidywalność zużycia gazu, jego udział w kosztach działalności, znaczenie stabilności budżetu oraz możliwości bieżącego monitorowania sytuacji na rynku.

Gaz dla firm. Na co się zdecydować?

Która z ofert jest najkorzystniejsza? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ wiele zależy od specyfiki działalności przedsiębiorstwa.

Zacznijmy od modelu cenowego Cennik Gaz dla Biznesu. Cena, jaką przedsiębiorca płaci za zużyty gaz, jest aktualizowana na podstawie średniej ceny kontraktu miesięcznego na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Przykładowo, średnia cena z wrześniowych notowań stanowi podstawę cennika obowiązującego w listopadzie.

Oznacza to, że cena gazu nie zależy od notowań z jednego dnia ani od bieżących cen giełdowych w miesiącu, w którym obowiązuje cennik. Przedsiębiorca nie musi więc samodzielnie wybierać momentu zakupu surowca, ale powinien liczyć się z tym, że jego cena będzie zmieniać się co miesiąc, w zależności od sytuacji rynkowej.

Jeśli przedsiębiorcy zależy na przewidywalności kosztów w ciągu całego roku, może wybrać kontrakt ze stałą ceną. Takie rozwiązanie ma swoje zalety, ponieważ chroni przed gwałtownymi wzrostami cen gazu. Z drugiej strony nie pozwala skorzystać z ewentualnych spadków notowań na Towarowej Giełdzie Energii (TGE).

W tym modelu cena jest ustalana na określony czas, na ogół ze znacznym wyprzedzeniem. Przedsiębiorca mógł więc zakontraktować gaz na 2026 r. już w 2024 r., a sprzedawca zabezpiecza wówczas uzgodniony wolumen po ustalonej stawce. Gdy nadchodzi okres dostaw, cena płacona przez firmę może być wyraźnie wyższa albo niższa od aktualnych notowań rynkowych. To właśnie istota tego rozwiązania: z jednej strony zapewnia ono przewidywalność kosztów i chroni przed późniejszym wzrostem cen, z drugiej nie pozwala automatycznie skorzystać ze spadków, które nastąpiły po zawarciu umowy.

Trzecią możliwością jest kontrakt oparty na cenie indeksowanej, czyli powiązanej z określonym wskaźnikiem rynkowym. W odróżnieniu od kontraktu ze stałą ceną koszt gazu pozostaje tu powiązany z aktualną sytuacją rynkową i zmienia się zgodnie z formułą zapisaną w umowie. Kluczowe znaczenie mają wybrany indeks, okres, z którego pochodzą notowania, oraz częstotliwość aktualizacji ceny.

Przed podpisaniem takiej umowy przedsiębiorca powinien więc dokładnie sprawdzić, z jakim indeksem powiązana jest cena gazu, jakie notowania są uwzględniane przy jej wyliczaniu i jak często będzie się ona zmieniać.

Ostatnim rozwiązaniem jest model transzowy, w którym przedsiębiorca nie ustala ceny całego potrzebnego gazu w jednym momencie. Może robić to etapami, dla kolejnych części zamawianego wolumenu i wybranych okresów dostaw. Dzięki temu rozkłada decyzje zakupowe w czasie.

Model ten zapewnia większą elastyczność, ale wymaga aktywnego śledzenia sytuacji na rynku i podejmowania decyzji o tym, kiedy ustalić cenę dla kolejnej partii gazu. Produkty transzowe mogą więc okazać się dobrym rozwiązaniem dla firm, którym zależy na elastyczności. Pozwalają bowiem ustalać ceny poszczególnych partii surowca w trakcie obowiązywania kontraktu, na podstawie bieżących notowań giełdowych.

Na co zatem się zdecydować?

Podstawą wyboru powinien być rachunek ekonomiczny. Zakup gazu musi odpowiadać potrzebom przedsiębiorstwa i uwzględniać jego cele biznesowe, w tym koszty produkcji oraz oczekiwaną marżę. Innymi słowy, cena gazu powinna pozwalać firmie sprzedawać swoje produkty z zyskiem.

Nie są to łatwe decyzje, szczególnie w czasach dużej niestabilności, gdy o sytuacji na rynku energii w znacznym stopniu decyduje geopolityka. Dlatego w razie wątpliwości warto skorzystać z pomocy opiekuna handlowego, który może przedstawić dostępne rozwiązania, w tym możliwość odkupu energii, oraz omówić warunki bilansowania własnego portfela zakupowego i możliwości ich negocjowania.

MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z myORLEN Sp. z o.o.