Rekordowe podwyżki cen gazu w Rosji. Mają załatać budżet Gazpromu

Kreml podniósł taryfy na gaz do poziomu najwyższego od 11 lat. W ten sposób rosyjscy podatnicy zrzucą się na Gazprom, któremu grozi drugi rok z rzędu ze stratą. Od początku rozpętanej przez Putina wojny gaz w Rosji podrożał o 34 procent.

Od 1 lipca regulowane ceny gazu dla wszystkich kategorii odbiorców wzrosły o 11,2 proc., zgodnie z dekretem rządu, który pod koniec ubiegłego roku podpisał premier Rosji Michaił Miszustin. To nie koniec podwyżek. O 9,8 proc. wzrosły całkowite opłaty obywateli za mieszkania i usługi komunalne, a także taryfy przedsiębiorstw sieciowych dla wszystkich kategorii konsumentów (o 9,1 proc.).

Gaz w Rosji podrożał od wojny o jedną trzecią

Od lipca 2025 r. gaz dla ludności podrożeje o kolejne 8,2 proc. – parametry te uwzględniono w prognozie rozwoju społeczno-gospodarczego kraju, przygotowanej przez Ministerstwo Gospodarki. Tym samym za dwa lata ceny gazu dla obywateli wzrosną o 20 proc., a od początku wojny o 34 proc.: w 2022 r. taryfy były indeksowane dwukrotnie: w lipcu o 3 proc. i w grudniu o 8,5 proc.. W roku 2023 r. nie przeprowadzono indeksacji.

Jak podkreśla „The Moscow Times” (opozycyjna gazeta rosyjskojęzyczna), nigdy w ostatnich latach ceny gazu nie rosły tak szybko: w 2021 r. indeksacja wyniosła 3 proc., w 2020 r. – 3 proc. w 2019 r. – 1,4 proc., w 2018 r. – 3,4 proc., w 2017 r. – 3,9 proc., a w latach 2015 i 2016 r. – po 7,5 proc. w każdym.

Ostatnia gwałtowna podwyżka stawek za gaz – o 15 proc. – miała miejsce w 2013 roku. Teraz jednak władze wracają do zwiększania obciążeń konsumentów w obliczu gwałtownego pogorszenia się sytuacji finansowej Gazpromu.

Gazprom traci zyskowne rynki

W ubiegłym roku koncern, do niedawna główny – obok naftowych koncernów – zaopatrzeniowiec rosyjskiego budżetu, poniósł stratę netto w wysokości 629 mld rubli, kończąc rok na minusie po raz pierwszy od 1999 roku (rosyjski krach finansowy). Dostawy gazu za granicę wyniosły zaledwie 69 mld m sześc., co stanowiło minimum od 1985 roku.

W porównaniu z 2022 rokiem eksport Gazpromu zmniejszył się o kolejną jedną trzecią, a w porównaniu z poziomem przedwojennym – trzykrotnie. Tłoczenie gazu do Europy spadło do 28 mld msześc., czyli do poziomu z drugiej połowy lat siedemdziesiątych. A roczne wydobycie Gazpromu spadło do 404 mld m sześc. To najmniej w ciągu całych 34 lat istnienia firmy.

Zakręcając, na rozkaz Kremla, „zawór” do większości krajów Unii, Gazprom stracił kluczowy i najzyskowniejszy rynek zbytu, a nadzieje Kremla pokładane w Chinach okazały się płonne. Pomimo wielokrotnych propozycji Putina zmierzających do zwiększenia eksportu do Chin do 100 mld m sześc. gazu rocznie, chiński prezydent Xi Jinping nie podpisał kontraktu na budowę gazociągu Siła Syberii 2.

Chińczycy się nie śpieszą z zakupami rosyjskiego gazu

Według źródeł „Financial Times”, Chiny zaproponowały „drakońskie” warunki projektu, żądając sprzedaży gazu po krajowych rosyjskich cenach. W ubiegłym roku Gazprom przepompował do Chin rurociągiem Siła Syberii, uruchomionym w 2019 r., 23 mld m sześc. surowca. W tym roku eksport do Chin powinien wzrosnąć do 28 mld m sześc., co jednak zrekompensuje zaledwie jedną piątą dotychczasowych dostaw do Unii Europejskiej (ponad 150 mld m sześc. rocznie).

Do 2025 roku Gazprom może ponieść kolejne biliony rubli strat w związku ze zmniejszeniem dochodów, zwiększeniem obciążeń podatkowych i koniecznością płacenia za program zgazowania – przyznał w listopadzie Paweł Zawalny, szef Komisji ds. Energii Dumy Państwowej. Według niego Gazprom „nie będzie eksportował”, ale koszty „pozostają”. Teraz Kreml przerzuca je więc na rosyjskich podatników.