Z tego artykułu dowiesz się:
- Jaki jest mechanizm i skala planowanej podwyżki opłaty koncesyjnej dla firm energetycznych.
- W jaki sposób nowe obciążenia mogą wpłynąć na rachunki za prąd i ceny paliw.
- Dlaczego branża energetyczna określa proponowane zmiany mianem ukrytego podatku.
- Jakie jest stanowisko innych resortów i co może zadecydować o przyszłości kontrowersyjnego projektu.
Zgodnie z aktualną treścią Prawa energetycznego, opłata koncesyjna dla każdego rodzaju działalności objętej koncesją nie może być większa niż 2 500 000 zł. Z danych Prezesa URE za 2025 r. wynika, że aż 23 koncesjonariuszy posiadających łącznie 27 koncesji wniosło maksymalną opłatę koncesyjną. Łącznie ich opłaty koncesyjne wyniosły 67,5 mln zł od łącznych przychodów sięgających 453 mld zł. Obecna wysokość minimalnej opłaty koncesyjnej wynosi 1000 zł. Wysokość ta nie była zmieniana od 2018 r. Jaki jest cel proponowanych zmian w przepisach? Resort energii mówi o urealnieniu stawek, ale branża mówi o fiskalizmie na potrzeby budżetu. Według Oceny Skutków Regulacji do budżetu wpłynęłoby 3,5 mld zł dodatkowych środków z tego tytułu.
Skokowy wzrost opłaty koncesyjnej
Resort energii zaproponował zmianę minimalnej wysokości opłaty przedkoncesyjnej oraz opłaty koncesyjnej z 1000 zł na 5000 zł. Dodatkowo opłaty te będą waloryzowane o inflację. Resort chce także zrezygnować z określania górnego limitu opłaty, co może oznaczać, że obciążenia dla przedsiębiorców skokowo wzrosną w zależności od zakresu prowadzenia działalności i obrotów. Teraz opłaty nie mogą być wyższe niż 2,5 mln zł. Co jednak może najbardziej niepokoić przedsiębiorców, to wprowadzenie do ustawy wysokości współczynników do obliczania opłaty przedkoncesyjnej oraz opłaty koncesyjnej i zaproponowanie ich 10-krotnego zwiększenia względem obecnie stosowanych współczynników określonych w rozporządzeniu o opłatach.
– Resort zakłada podwyższenie stawki minimalnej oraz zniesienie maksymalnej stawki opłaty koncesyjnej. Te trzy elementy łącznie skutkują efektywnie 14-krotnym wzrostem kosztów związanych z koncesją dla branży paliwowej. Wyższe koszty związane z opłatami koncesyjnymi mogą znaleźć odzwierciedlenie w cenach paliw – wskazuje Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego. Z jej wyliczeń wynika, że przy założeniu przychodów na poziomie z 2025 r. obciążenia całej branży paliwowej wzrosłyby z 76 mln zł do ponad 1 mld zł rocznie.
Czytaj więcej
Z podsumowania handlu na Towarowej Giełdzie Energii (TGE) wynika, że ceny ceny prądu i gazu w Polsce sięgnęły w październiku najwyższego poziomu od...
Łatanie dziury w budżecie
Ta organizacja odnosi wrażenie – jak sama pisze – że takie rozwiązanie stanowi wyłącznie realizację celów fiskalnych, z pominięciem zróżnicowanej sytuacji, w jakiej pozostają przedsiębiorcy należący do koncesjonowanych branż. Podwyżki minimalnych opłat w większym stopniu dotknęłyby z pewnością małych i średnich przedsiębiorców.
To nieodosobnione głosy. – Proponowane zmiany w opłacie koncesyjnej w rzeczywistości nadają jej charakter parapodatku, który może uderzyć w cały łańcuch dostaw energii i ostatecznie obciążyć konsumentów. Projekt przygotowano w sposób nierzetelny pod kątem Oceny Skutków Regulacji, pomijając ryzyko skumulowanego wzrostu cen oraz szerszy kontekst unijnych regulacji dotyczących interwencji cenowych i liberalizacji rynku energii. Środki z podwyższonej opłaty trafiają bezpośrednio do budżetu państwa, co w połączeniu z wyliczaniem jej od przychodu nadaje jej charakter quasi-podatku obrotowego. Projekt został przygotowany bez poprawnych wyliczeń i z wyznaczeniem nieadekwatnie krótkiego terminu konsultacji publicznych – wskazuje Łukasz Batory, adwokat, szef działu energetyki w Kancelarii GPP Legal.
Zdaniem naszego rozmówcy, całkowite zniesienie limitu opłaty (obecnie to 2,5 mln zł) przy jednoczesnym skokowym wzroście stawki sprawi, że przedsiębiorstwa energetyczne będą zmuszone albo ograniczyć swoje marże, albo przenieść zwiększone koszty na ceny końcowe dla odbiorców. – Zamiast całkowitego usuwania progu 2,5 mln zł, warto rozważyć jego zwaloryzowanie (np. do 4–5 mln zł) w oparciu o wskaźniki inflacyjne. Zamiast dziesięciokrotnego podniesienia mnożnika, racjonalnym rozwiązaniem byłoby rozważenie jego dwu- lub trzykrotnego zwiększenia i stopniowego wdrażania, co ograniczyłoby szok cenowy na rynku. Szczególnie istotne zastrzeżenia budzi również zamiar zastosowania nowych współczynników już do opłat za 2026 r. Przedsiębiorstwa przez niemal cały rok prowadziły działalność i kalkulowały ceny na podstawie dotychczasowych regulacji. Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnej zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa – wskazuje nasz rozmówca.
Czytaj więcej
Rząd zgodził się na korzystniejsze dla przemysłu zasady podziału 4,8 mld zł pomocy na obniżenie cen energii. Jak ustaliła „Rzeczpospolita”, ma to z...
Podwyżki cen prądu?
Co gorsza dla resortu energii, projekt negatywnie oceniło także Ministerstwo Aktywów Państwowych. Zdaniem tego resortu, który nadzoruje spółki energetyczne zainteresowane niepodwyższaniem stawek, przewidziany w projekcie wzrost opłat wykracza poza aktualizację opłaty administracyjnej. W opinii MAP tworzy obciążenie działalności regulowanej. Jak wskazał resort aktywów, chodzi o 10-krotny wzrost stawki oraz likwidację ustawowego limitu, a skutki nie będą neutralne dla rynku, a przede wszystkim dla odbiorców końcowych. Te opłaty bowiem są ponoszone przez przedsiębiorstwa sektora energetycznego i stanowią koszty uznawane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki za uzasadnione i są przenoszone do taryf na energię i gaz. MAP proponuje, aby minimalna opłata przedkoncesyjna, ale i koncesyjna dla każdego rodzaju działalności, nie mogła być niższa niż 5 tys. zł ani wyższa niż 5 mln zł każda.
Zmiany mocno wspiera prezes Urzędu Regulacji Energetyki, który liczy, że w ten sposób przekona ministra finansów, aby ten zwiększył finansowanie tej instytucji. Łukasz Batory przyznaje, że budżet regulatora jest drastycznie nieproporcjonalny w stosunku do jego rosnących obowiązków kontrolnych (w przeciwieństwie do np. budżetu UOKiK). – Sam projekt nie gwarantuje jednak, że prezes URE otrzyma dodatkowe środki na zwiększenie zatrudnienia i modernizację urzędu, pomimo istotnego wzrostu wpływów do budżetu państwa. Należałoby zatem wprost zagwarantować odpowiednie zwiększenie finansowania URE ze środków pochodzących z opłat koncesyjnych – podkreśla.
Minister Energii Miłosz Motyka jest otwarty na zmiany. – Możliwe jest obecnie przyjęcie każdego ze scenariuszy, który jest na stole lub jest dyskutowany – mówi. Słyszymy, że stawki opłat mogą być zmniejszone względem propozycji. Póki co jednak proces legislacyjny stanął w miejscu już od blisko miesiąca. Także z Pałacu Prezydenckiego płynęły wątpliwości – zresztą podobne do tych z MAP – a dotyczące ryzyka wyższych rachunków.