Exxon walczy o kubański majątek

Amerykański gigant chce uzyskać od Kuby odszkodowanie za majątek skonfiskowany przez Fidela Castro 66 lat temu.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego ExxonMobil domaga się odszkodowania od Kuby za skonfiskowane mienie?
• Jakie są główne argumenty Exxona w sprawie odszkodowania przed Sądem Najwyższym USA?
• Jakie mogą być konsekwencje wyroku Sądu Najwyższego dla amerykańsko-kubańskich relacji gospodarczych?
• Jakie trudności mogą napotkać amerykańskie firmy w egzekwowaniu odszkodowań od Kuby?

Sprawa ta wpisuje się w szczególnie napięty moment relacji amerykańsko-kubańskich. ExxonMobil argumentuje przed Sądem Najwyższym USA, że ma prawo do odszkodowania za mienie skonfiskowane przez rząd Kuby w 1960 r. Jak relacjonuje agencja Reutera, sędziowie wysłuchali argumentów w dwóch sprawach dotyczących zakresu amerykańskiej ustawy z 1996 r., zwanej ustawą Helmsa-Burtona.

Jej zapisy zezwalały na pozwy w sądach amerykańskich przeciwko każdemu, kto „handluje” mieniem skonfiskowanym przez komunistyczny rząd Kuby po rewolucji z 1959 r., która doprowadziła Fidela Castro do władzy. Dlatego Exxon domaga się ponad 1 miliarda dol. odszkodowania od kubańskich przedsiębiorstw państwowych za swoje aktywa naftowe i gazowe przejęte przez rząd Kuby w 1960 r.

Czytaj więcej

Ropa

Testowanie cierpliwości USA. Rosja zapowiada dostawy ropy na Kubę

Jak podaje rosyjski dziennik „Izviestia”, Rosjanie znaleźli sposób na dostarczenie Kubie ropy naf...

Exxon, wspierany w tej sprawie przez administrację Donalda Trumpa, zaapelował do sądu o usunięcie barier, z jakimi borykają się powodowie w potencjalnych procesach sądowych na podstawie ustawy Helmsa-Burtona.

Amerykańscy sędziowie mają wątpliwości

Koncern odwołał się do Sądu Najwyższego po tym, jak sąd niższej instancji orzekł, że kubańskie przedsiębiorstwa państwowe, wobec których toczą się procesy na podstawie ustawy Helmsa-Burtona, mogą powołać się na immunitet suwerenności zagranicznej, który chroni rządy zagraniczne i ich przedstawicieli przed pozwami ze strony USA, chyba że zastosowanie ma wyjątek.

Morgan Ratner, prawnik reprezentujący Exxon, stwierdził w poniedziałek, że decyzja sądu niższej instancji opierała się na „nieprawdopodobnej” interpretacji obowiązującego przepisu ustawy Helmsa-Burtona i w dużej mierze pozbawia ją skuteczności.

Czytaj więcej

Gospodarka

Kuba: między upadkiem a desperacką walką o przetrwanie

Donald Trump twierdzi, że Kuba jest na drodze do upadku. – Nie wiem, czy zdołają się utrzymać, al...

– Decyzja skutecznie unieważniłaby pozwy autoryzowane przez Kongres, tym samym podważając mechanizm, który według Kongresu i władzy wykonawczej będzie promował interesy USA i transformację Kuby w kierunku demokracji. Ten sąd powinien uchylić tę decyzję – uważa Curtis Gannon, prawnik Białego Domu.

Niektórzy z dziewięciu sędziów wydawali się sceptyczni wobec tego argumentu.

– Prosicie nas o interpretację ustawy w bardzo nietypowy sposób, aby uchylić immunitet suwerenny – powiedziała Gannonowi sędzia Elena Kagan.  – Dlaczego Kongres miałby to zrobić? – pytała. Według agencji Reutera wątpliwości części sędziów stawiają pod znakiem zapytania roszczenia Exxon.

Wątpliwości budzi też żądana kwota odszkodowania. Konfiskata przez Castro wszystkich kubańskich aktywów naftowych i gazowych firmy Exxon stanowiła wówczas stratę o wartości 70 mln dol. Obecne roszczenie jest według ExxonMobil warte znacznie więcej ze względu na odsetki i utracone zyski.

W 2019 r. Exxon pozwał Corporación CIMEX, największy kubański konglomerat państwowy. Exxon oskarżył CIMEX o dalsze posiadanie i czerpanie zysków ze skonfiskowanego majątku.

Firmy wycieczkowe z Norwegii i Karaibów korzystały z przejętych doków 

Pozew firmy Exxon jest jednym z wielu około 40 pozwów złożonych na podstawie ustawy Helmsa-Burtona w 2019 i 2020 r. Uchwalając w 1996 r. ustawę, Kongres upoważnił prezydenta USA do zawieszenia Trzeciej Poprawki ze względów bezpieczeństwa narodowego. Postanowienie to zostało następnie czasowo zawieszone przez trzech kolejnych prezydentów, którzy chcieli uniknąć konfliktów dyplomatycznych z sojusznikami, takimi jak Kanada i Hiszpania, których firmy także zainwestowały na Kubie. Trump zniósł to zawieszenie w 2019 r., w trakcie swojej pierwszej kadencji.

Poniedziałkowe argumenty Exxon padły w momencie, gdy administracja Trumpa uznała Kubę za „niezwykłe i nadzwyczajne zagrożenie” dla bezpieczeństwa narodowego USA, odcinając dopływ wenezuelskiej ropy do tego karaibskiego kraju wyspiarskiego i grożąc nałożeniem ceł na każdy kraj dostarczający mu paliwo.

Druga sprawa dotyczy tego, czy czterech operatorów rejsów wycieczkowych – Carnival, Royal Caribbean, Norwegian Cruise Line i MSC Cruises – powinno ponosić odpowiedzialność za korzystanie z doków zbudowanych przez amerykańską firmę, które Kuba również przejęła w 1960 r.

Pozew wniosła Havana Docks, amerykańska firma, która budowała i utrzymywała doki w porcie w stolicy Kuby. Sędzia federalny orzekł, że cztery linie wycieczkowe bezprawnie prowadziły tam działalność gospodarczą, wykorzystując terminal, i nakazał im zapłatę łącznej kwoty 440 mln dol. na rzecz Havana Docks.

Federalny sąd apelacyjny uchylił jednak te wyroki, uznając, że Havana Docks nie miała uzasadnionych roszczeń, ponieważ jej koncesja wygasłaby w 2004 r., na długo przed skorzystaniem z tych obiektów przez linie wycieczkowe.

Sąd Najwyższy ma wydać orzeczenie w obu sprawach do końca czerwca. Jeżeli będą po myśli ExxonMobil, to nie wiadomo, jak koncern miałby wyegzekwować od kubańskich firm zasądzone odszkodowanie. Kuba to dziś gospodarczy bankrut, praktycznie odcięty od rynków międzynarodowych.