Wojny Trumpa i Putina najbardziej od lat szkodzą światu. Krajom kończą się rezerwy ropy

Ataki na rafinerie będące odpowiedzią na atak USA i Izraela na Iran oraz agresję Rosji na Ukrainę wyeliminowały 9 proc. światowych mocy przerobowych ropy. Pogłębia to globalny kryzys podaży paliw i opóźni odbudowę po ewentualnym zakończeniu walk.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak dwa kluczowe konflikty zbrojne doprowadziły do wyłączenia niemal jednej dziesiątej globalnych mocy rafineryjnych.
• Którym kontynentom grozi deficyt oleju napędowego oraz paliwa lotniczego i jak zmieniają się globalne łańcuchy dostaw.
• Kto staje się nowym, kluczowym dostawcą paliw dla Europy, wykorzystując globalny kryzys na swoją korzyść.

Dzienne zapotrzebowanie świata na paliwa płynne, w tym benzyny, olej napędowy, paliwo lotnicze i olej opałowy otrzymywane z ropy naftowej, wynosi około 104 miliony baryłek. Według IIR, firmy monitorującej branżę, wojna USA i Izraela z Iranem doprowadziła do zamknięcia zdolności rafineryjnych na poziomie 3,52 mln baryłek dziennie (stan na 7 maja).

Od początku wojny z Iranem dwadzieścia rafinerii ropy naftowej na Bliskim Wschodzie zostało zaatakowanych lub zamkniętych ze względów bezpieczeństwa. Obejmuje to największą w Arabii Saudyjskiej rafinerię Ras Tanura o wydajności 550 000 baryłek dziennie. W poniedziałek, 11 maja, Amin Nasser, prezes Saudi Aramco poinformował, że rafineria została ponownie uruchomiona, choć niektóre jednostki wciąż są remontowane.

Dwie z trzech rafinerii w Kuwejcie – Mina Al-Ahmadi i Mina Abdullah także były zaatakowane przez irańskie drony. Obie, a także rafineria Al-Zour o wydajności 615 000 baryłek dziennie, największa w Kuwejcie, obniżyły wydajność przerobu.

Ograniczona podaż zmusiła rafinerie, handlowców i sprzedawców detalicznych do wykorzystania zapasów ropy naftowej i paliwa, aby zaspokoić popyt.

– Około 500 milionów baryłek ropy zostało wycofanych z zapasów, powiedział 29 kwietnia Patrick Pouyanne, dyrektor generalny TotalEnergies. Prezes dodał, że liczba ta może wzrosnąć do 1 miliarda baryłek, biorąc pod uwagę czas potrzebny na ponowne uruchomienie zakładów petrochemicznych i dostawy do Azji.

„Nawet jeśli wojna (w Zatoce Perskiej – red.) zakończy się szybko, oczekujemy, że ceny utrzymają się na wysokim poziomie” – powiedział.

Swoje do kryzysu dokłada też wojna Putina. W odpowiedzi na trwającą cztery lata agresję na Ukrainę, mordy, zniszczenia i grabieże rosyjskie, ukraińskie drony skutecznie atakują rosyjskie obiekty energetyczne – rafinerie i terminale eksportowe. Według IIR spowodowało to zmniejszenie mocy przerobowych rosyjskich rafinerii o dodatkowe 1,42 mln baryłek dziennie.

Obliczenia Reutersa pokazują, że między styczniem a majem ataki dronów, mające na celu zakłócenie machiny wojennej Moskwy, wyłączyły z użytku około 700 000 baryłek dziennie rosyjskich mocy przerobowych ropy naftowej w 16 lokalizacjach w zachodniej, północnej i południowej Rosji.

W całej Azji i Europie niedobór ropy naftowej zmniejszył wielkość przerobu ropy naftowej w rafineriach o około 3,8 miliona baryłek dziennie, policzyli analitycy JPMorgan.

„Niższe obroty w rafineriach w Azji i Rosji miały nieproporcjonalnie duży wpływ na ceny oleju napędowego. Obserwujemy, jak równowaga w Azji zmienia się z solidnej nadwyżki regionalnej w rażący deficyt regionalny” – powiedział analityk FGE Qilin Tam.

Zapasy produktów naftowych 7 maja w Singapurze, centrum naftowym Azji i Pacyfiku, osiągnęły najniższy poziom od ponad dziewięciu miesięcy, wynika z oficjalnych danych. Europa natomiast może stanąć w obliczu niedoborów paliwa lotniczego już w czerwcu, jeśli dostawy z Zatoki Perskiej nie zostaną w pełni uzupełnione, poinformowała Międzynarodowa Agencja Energii (MAE).

W związku z tym niedoborem, gigantyczna nigeryjska rafineria Dangote, produkująca 650 000 baryłek dziennie, w kwietniu niemal podwoiła swój eksport paliwa lotniczego do Europy, jak wynika z danych Kpler. I to ratuje lotnictwo Starego Kontynentu.

Ceny oleju napędowego w UE na stacjach benzynowych osiągnęły w kwietniu rekordowy poziom 2,11 euro za litr, według danych Komisji Europejskiej, co odzwierciedla utratę dostaw z Zatoki Perskiej i wstrzymanie dostaw z Rosji, niegdyś głównego dostawcy dla Europy.

A miało być tak dobrze. Przemysł rafineryjny wszedł w rok z ograniczonymi wolnymi mocami produkcyjnymi po zamknięciach w trakcie i po pandemii, powiedział George Dix, analityk Energy Aspects. Dane IIR pokazują, że w latach 2019-2026 zamknięto około 9,69 mln baryłek dziennie mocy produkcyjnych, co stanowiło około 10 proc. obecnych mocy produkcyjnych.

MAE spodziewa się, że przerób w rafineriach w Zatoce Perskiej spadnie do ok. 14,7 mln baryłek dziennie. To o 900 000 baryłek dziennie mniej w porównaniu z 2025 rokiem Obniżono również prognozę dotyczącą wydobycia rosyjskiej ropy naftowej w 2026 roku, ustalając ją na poziomie zaledwie 4,8 mln baryłek dziennie w drugim kwartale w porównaniu z około 5,2 mln baryłek dziennie na początku tego roku. To efekt agresji rosyjskiej na Ukrainę.