Mały atom będzie później i drożej. Rośnie ryzyko dla Polski

Kanadyjska firma Ontario Power Generation poinformowała, że pierwszy z czterech małych reaktorów modułowych BWRX-300 nie zostanie ukończony w planowanym terminie ani w zakładanym budżecie. Powstanie takich reaktorów w Polsce już w 2032 r. staje się wątpliwe.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego budowa pierwszego komercyjnego reaktora SMR w Kanadzie mierzy się z opóźnieniami i wzrostem kosztów.
• Jaki wpływ kanadyjskie problemy mogą mieć na harmonogram uruchomienia pierwszych małych reaktorów w Polsce.
• Z jakimi wyzwaniami, od prac projektowych po łańcuch dostaw, mierzy się pionierski projekt jądrowy.
• Jakie czynniki rynkowe i geopolityczne wpływają na realizację strategicznych inwestycji w energetykę jądrową.

W komunikacie opublikowanym 10 listopada inwestor pierwszego reaktora SMR, który ma działać na zasadach komercyjnych, a nie badawczych, a więc firma Ontario Power Generation przekazała, że projekt Darlington New Nuclear Project (DNNP) „obarczony jest nieodłącznymi ryzykami i niepewnością, które mogą mieć wpływ na koszty i harmonogram projektu”.

Później i drożej, ale bez nowej daty 

Ogłaszając swoje wyniki finansowe i operacyjne za trzeci kwartał 2026 r., Ontario Power Generation przekazał, że nie oczekuje już, że blok DNNP 1 rozpocznie działalność komercyjną w październiku 2030 r., tak jak wcześniej zakładał. Nie oczekuje też, że zostanie ukończony w ramach wcześniej zakładanego budżetu rzędu 7,7 mld dol. kanadyjskich (5,4 mld dol. amerykańskich), wliczając w to wymagane systemy i usługi, które byłyby wspólne dla wszystkich małych reaktorów modułowych (SMR) planowanych w ramach projektu.

OPG stwierdził, że opóźnienie i przekroczenie kosztów „odzwierciedlają trwające prace inżynieryjne GE Vernova Hitachi Nuclear Energy nad pierwszym w swoim rodzaju reaktorem SMR, co ma wpływ na realizację budowy i wydajność łańcucha dostaw. OPG współpracuje z GEVH, aby ukończyć zaległy zakres prac inżynieryjnych i jak najszybciej zrealizować projekt”. Kiedy projekt będzie gotowy i za ile, tego jeszcze nie wiadomo. Wykazać to ma nowa analiza.

W oświadczeniu spółki stwierdzono, że nowa przygotowywana ocena kosztów i harmonogramu projektu będzie „oparta na ukończeniu prac inżynieryjnych, w tym gotowych elementów budowy”. Ocena obejmie również dalszą analizę dojrzałości projektu inżynieryjnego i harmonogramów realizacji, wpływ niespotykanej dotąd złożoności projektu na założenia dotyczące budowy i zamówień, zaktualizowane warunki rynkowe, w tym ryzyko inflacyjne i geopolityczne, inne ryzyka oraz skuteczność działań łagodzących i naprawczych.

„Poczyniliśmy znaczące postępy w budowie pierwszego małego reaktora modułowego G7, a kluczowe prace na miejscu trwają każdego dnia” – powiedziała Nicolle Butcher, prezes i dyrektor generalna OPG. „Jednocześnie zidentyfikowaliśmy ryzyka, które wpłyną na harmonogram i budżet bloku nr 1. W miarę postępu prac pracujemy nad pełną oceną tych zagrożeń i opracowujemy środki zaradcze oraz prognozy dotyczące kosztów i harmonogramu, za którymi możemy się opowiadać. W miarę postępu prac będziemy transparentnie dzielić się informacjami” – wskazuje w komunikacie Butcher.

Czy opóźnienia w budowie SMR w Kanadzie przełożą się na projekty w Polsce? 

Nowa elektrownia jądrowa typu SMR w Darlington będzie pierwszą nową elektrownią jądrową w Ontario od ponad trzech dekad. Prace przygotowawcze rozpoczęły się jesienią 2022 r. OPG otrzymało licencję na budowę pierwszego z czterech planowanych reaktorów BWRX-300 w Darlington w kwietniu 2025 r. W następnym miesiącu prowincja Ontario zatwierdziła budżet w wysokości 20,9 mld dol. kanadyjskich (15 mld dol. amerykańskich) i rozpoczęła budowę pierwszego z czterech  reaktorów SMR w czerwcu.

Darlington jest szczególnie ważny dla Polski, ponieważ kolejne projekty będą mogły korzystać z tego samego tzw. Standard Design – doświadczeń wykonawczych, łańcucha dostaw i efektu uczenia się. Pierwsza jednostka powstaje w Darlington w Kanadzie. Kolejny program rozwija TVA w Stanach Zjednoczonych, gdzie technologia przechodzi proces NRC, czyli procedurę licencjonowania i regulacji przed amerykańską Nuclear Regulatory Commission.

Wzorowane na kanadyjskich bloki BWRX-300 w Europie budowane są m.in. w Polsce. Pierwszym projektem Orlen Synthos Green Energy (OSGE, spółka celowa Synthos Green Energy i Grupy Orlen) jest Włocławek, a dalej Stawy Monowskie, Stalowa Wola, Ostrołęka, Kraków (Nowa Huta) oraz Dąbrowa Górnicza. Minister klimatu i środowiska wydał już sześć decyzji zasadniczych dotyczących budowy sześciu takich obiektów. Spółka planuje uruchomienie pierwszego małego reaktora modułowego (SMR) typu BWRX-300 w Polsce w 2032 r. we Włocławku. Sama Grupa Orlen trzyma się 2035 r. zgodnie ze swoją strategią.

Głos w sprawie zabrała polska spółka, która podkreśla, że ten projekt to pierwsza tego typu realizacja na świecie. Firma tłumaczy, że ewentualne opóźnienia w Kanadzie nie oznaczają automatycznie opóźnień w Polsce. „Wyzwań związanych z realizacją pierwszej jednostki nie należy automatycznie przenosić na ocenę całej floty. Kolejne bloki będą korzystać z dokumentacji, rozwiązań wykonawczych i doświadczeń wypracowanych właśnie podczas budowy jednostki referencyjnej w Darlington” – tłumaczy w swoim komunikacie OSGE.

Spółka wskazuje, że polski program od początku opierał się na konserwatywnych założeniach, uwzględniających możliwość wyższych kosztów i dłuższego czasu realizacji pierwszej na świecie jednostki tej technologii. „Od początku zakładaliśmy ponad dwuletni odstęp względem projektu referencyjnego w Kanadzie, pozwalający na bezpośrednie wykorzystanie zdobywanych tam doświadczeń i wniosków z budowy” – wskazano dalej w komunikacie. 

Co do rosnących kosztów, OSGE tłumaczy, że założenia kosztowe polskiego programu nie opierają się na prostym przeniesieniu oczekiwanych kosztów kolejnych bloków kanadyjskich. „Polski model zakłada obniżenie kosztów o około 24 proc. do czwartego bloku. Jest to założenie bardziej zachowawcze niż około 33-procentowa redukcja przewidywana w dotychczasowych założeniach OPG” – argumentuje firma. 

Planowana na 2029 r. ostateczna decyzja inwestycyjna dla pierwszego projektu w Polsce będzie podejmowana po udostępnieniu zaktualizowanej oceny kosztów i harmonogramu OPG, której zasadnicze zakończenie przewidziano na połowę 2027 r., oraz z uwzględnieniem doświadczeń z budowy wyspy jądrowej w Darlington. Firma twierdzi, że nie ma ryzyka wzrostu kosztów, bo projekt będzie realizowany w innej formule w Polsce. „Proponowany przez OSGE system wsparcia zakłada odrębne uwzględnianie ekonomiki każdego bloku: wyższych kosztów pierwszych jednostek i niższych kosztów kolejnych. Korzyści z uczenia się powinny znajdować odzwierciedlenie w warunkach kontraktów różnicowych, z korzyścią dla odbiorców. Wzrost kosztów związanych z budową pierwszego reaktora referencyjnego w Kanadzie absolutnie nie oznacza przeniesienia tych kosztów do polskich kontraktów” – zapewnia firma. 

BWRX-300 firmy GE Vernova Hitachi Nuclear Energy to chłodzony wodą reaktor SMR o naturalnej cyrkulacji i mocy 300 MWe z pasywnymi systemami bezpieczeństwa. Wykorzystuje projekt i licencję reaktora wodnego wrzącego ESBWR firmy GE Vernova Hitachi Nuclear Energy, posiadającego certyfikat US Nuclear Regulatory Commission, a także istniejący, licencjonowany projekt paliwa GNF2.