Rz: Czy jest szan­sa na ob­ni­że­nie cen pa­liw?

An­drzej Szczę­śniak

: Teo­re­tycz­nie jest, bo rząd mo­że ob­ni­żyć ak­cy­zę lub w ogó­le z niej zre­zy­gno­wać. Unia Eu­ro­pej­ska nie bę­dzie wy­cią­ga­ła wo­bec nas kon­se­kwen­cji od za­raz. Po­za tym je­ste­śmy w sta­nie ta­ki ruch uza­sad­nić. Po­dat­ki w Unii są jed­ny­mi z naj­wy­ższych na świe­cie. To bar­dzo ude­rza w nasz kraj, bo nie je­ste­śmy, ja­ko spo­łe­czeń­stwo, w sta­nie unieść eu­ro­pej­skie­go mo­de­lu po­dat­ko­we­go.

Czy to ozna­cza, że pol­ski rząd po­wi­nien prze­ciw­sta­wić się wy­mo­gom unij­nym?

Pol­ski rząd po­wi­nien przede wszyst­kim sta­rać się wy­ne­go­cjo­wać dla Pol­ski jak naj­lep­sze wa­run­ki przej­ścio­we, wal­czyć o dłu­gie okre­sy do­sto­so­wa­nia do unij­nych po­zio­mów po­dat­ko­wych. To zo­sta­ło za­nie­dba­ne. Wy­ższe po­dat­ki na pa­li­wa to wy­ższe wpły­wy do bu­dże­tu i dla­te­go przez po­li­ty­ków są chęt­nie re­ali­zo­wa­ne.

Czy gdy­by rząd ob­ni­żył ak­cy­zę, zwięk­szył­by się po­pyt?

Ni­ższa ce­na nie ozna­cza więk­sze­go po­py­tu. Pa­li­wo jest to­wa­rem naj­bar­dziej sztyw­nym, je­śli cho­dzi o kon­sump­cję. Jest wręcz trak­to­wa­ne ja­ko pro­dukt pierw­szej po­trze­by. Ame­ry­ka­nie to do­brze wy­li­czy­li, ce­na ma prak­tycz­nie zni­ko­my wpływ na po­pyt.

Ja­ki pro­cent w ce­nie li­tra pa­li­wa sta­no­wią obec­nie po­dat­ki?

Obec­nie jest to jed­na trze­cia, ale to z uwa­gi na wy­so­ką ce­nę ro­py naf­to­wej. Nor­mal­nie po­dat­ki sta­no­wią dwie trze­cie ce­ny w li­trze pa­li­wa.

Mó­wi­my o dro­giej ro­pie. Czy jest szan­sa na to, by ku­pić ją ta­niej, na przy­kład na ryn­ku spo­to­wym?

Mo­żna, ale to się nie opła­ca. Dla nas ro­pa ro­syj­ska i tak jest naj­bar­dziej ko­rzyst­na ce­no­wo. Po­za tym na­sze ra­fi­ne­rie są przy­sto­so­wa­ne do prze­ro­bu wła­śnie ro­py Ural (to ga­tu­nek ro­py im­por­to­wa­nej z Ro­sji – red.). Roz­wią­za­niem dla ob­ni­że­nia cen jest wy­do­by­cie kra­jo­we, któ­re przez la­ta by­ło za­nie­dby­wa­ne. W per­spek­ty­wie kil­ku­let­niej ob­ser­wu­je­my je­go spa­dek. Pol­skie kon­cer­ny, Or­len i Lo­tos, nie in­we­stu­ją w wy­do­by­cie i mar­nu­ją ko­niunk­tu­rę.

Czy de­cy­zja UE o na­ło­że­niu em­bar­ga na Iran bę­dzie mia­ła wpływ na wzrost cen ro­py?

De­cy­zja Unii w sto­sun­ku do Ira­nu wpro­wa­dzi do­dat­ko­we na­pię­cie na ryn­ku. To raj dla spe­ku­lan­tów, któ­rzy bę­dą wy­ko­rzy­sty­wać ka­żde za­wi­ro­wa­nie dla sztucz­ne­go pom­po­wa­nia cen. To zły sy­gnał, że Eu­ro­pa w mo­men­cie kry­zy­su nie wal­czy o ni­skie kosz­ty. Na tej de­cy­zji stra­ci­my rów­nież my, bo naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ny jest te­raz trend wzro­sto­wy na ce­nach, ale są ta­cy, którzy na tym sko­rzy­sta­ją. Chiń­czy­cy już ne­go­cju­ją zwę­szo­ne do­sta­wy ro­py z Ira­nu, mó­wi się, że do­sta­ną upu­sty na­wet do 30 proc.

Czy wy­so­ka ce­na ole­ju na­pę­do­we­go prze­ło­ży się na ce­ny wszyst­kich to­wa­rów na ryn­ku?

Je­śli prze­kro­czy­my gra­ni­cę 6 zł za litr ole­ju na­pę­do­we­go, bę­dzie­my mie­li psy­cho­lo­gicz­ny prze­łom, któ­ry do­pro­wa­dzi do im­pul­su in­fla­cyj­ne­go. Wte­dy do ce­ny to­wa­ru do­li­cza się nie tyl­ko obec­ne, ale na­wet przy­szłe kosz­ty. Wszy­scy się z tym go­dzą, bo się te­go spo­dzie­wa­ją. Prze­ła­ma­nie psy­cho­lo­gicz­nej gra­ni­cy jest pew­ne­go ro­dza­ju uspra­wie­dli­wie­niem pod­wy­żek. To nie jest gra­ni­ca eko­no­micz­na, ale jej kon­se­kwen­cje są jak naj­bar­dziej eko­no­micz­ne.