Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) konsekwentnie wspiera finansowo branże i podmioty prowadzące działania w obszarze rolnictwa. Wiele programów priorytetowych skierowanych jest wprost do rolników.
Najnowszy prorolniczy i proekologiczny program to „Energia dla wsi”, uruchomiony 25 stycznia 2023 r. Celem programu jest wzrost wykorzystania OZE w gminach wiejskich i wiejsko-miejskich, zapewnienie stabilnych dostaw energii na obszarach wiejskich oraz szeroko pojęta ochrona środowiska i klimatu poprzez zmniejszanie emisji gazów cieplarnianych. Program przyczynia się do zapewnienia Polsce i Polakom niezależności energetycznej w obliczu wojny za wschodnią granicą i niestabilnej sytuacji na światowym rynku nośników energii.
Beneficjentami programu są rolnicy, jak też spółdzielnie energetyczne i ich członkowie, będący przedsiębiorcami. Wsparcie finansowe przewidziane jest dla takich inwestycji, jak instalacje fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, biogazownie, elektrownie wodne i powiązane z tymi projektami magazyny energii.
Pierwotnie budżet „Energii dla wsi” wynosił 1 mld zł. Jednak ze względu na ogromne zainteresowanie podjęto decyzję o zwiększeniu budżetu do 3 mld zł.
Ważnym działaniem na rzecz rolnictwa jest dofinansowywanie usuwania azbestu – szkodliwego dla zdrowia materiału, z którego produkowano niegdyś m.in. płyty do budowy dachów, popularne zwłaszcza na wsiach. Budżet programu, który będzie realizowany w latach 2023–2027, ze środków NFOŚiGW wynosi do 200 mln zł.
NFOŚiGW wspiera także usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej. Celem jest doraźne sfinansowanie usunięcia odpadów nagromadzonych w gospodarstwach rolniczych ze względu na problemy organizacyjne i ekonomiczne związane z ich zagospodarowaniem.
Dotychczas przeprowadzony został w 2019 r. pilotażowy nabór wniosków w siedmiu gminach woj. mazowieckiego, a następnie trzy nabory ogólnopolskie w latach 2019, 2021 i 2023. Łącznie w ramach tych działań odzyskowi lub unieszkodliwieniu poddanych zostanie ponad 170 tys. ton folii, siatki, sznurka oraz opakowań wykorzystywanych w rolnictwie. Beneficjentom pierwszych dwóch naborów ogólnopolskich wypłacono ponad 46 mln zł dotacji, a w trzecim zawarto umowy na ponad 34 mln zł; do końca pierwszego kwartału 2024 r. wypłacono ponad 13,5 mln zł dotacji.
Kolejny program dla rolnictwa zasilany środkami NFOŚiGW i WFOŚiGW dotyczył regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie. Łącznie przeznaczono na niego 314 mln zł. Beneficjentem programu są posiadacze użytków rolnych o pH gleby poniżej lub równym 5,5.
Program cieszył się dużym zainteresowaniem i przynosi znaczne efekty środowiskowe. Do tej pory pozytywnie rozpatrzono 66 328 wniosków producentów rolnych, które opiewały na niemal 286 mln zł dotacji. Wapnowaniu poddano gleby o powierzchni 508 461 ha. Po zrealizowaniu wszystkich wypłat te wartości jeszcze istotnie wzrosną.
Artykuł powstał w ramach dodatku specjalnego „Rzeczpospolitej” - 35 lat Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Partnerem dodatku jest:
