Z tego artykułu dowiesz się:
- Na czym polegał mechanizm tzw. trójpolówki, który zagrażał krajowym rezerwom paliw.
- Jakie nowe obowiązki zostaną nałożone na przedsiębiorców z branży paliwowej, aby uszczelnić system.
- Jak wzrośnie rola Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w zarządzaniu zapasami interwencyjnymi.
- Kto, oprócz firm, będzie ponosić odpowiedzialność finansową za naruszenie przepisów.
Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji przepisów dotyczących zapasów ropy naftowej i paliw przygotowany przez Ministerstwo Energii. Prace nad uszczelnieniem przepisów rozpoczęły się jeszcze wiosną tego roku. Nowe rozwiązania mają zapewnić ciągłość utrzymywania zapasów, ograniczyć możliwość unikania obowiązków przez przedsiębiorców i usprawnić zarządzanie zapasami interwencyjnymi. – Przyjęte przez rząd rozwiązania wzmacniają mechanizm, porządkują obowiązki przedsiębiorców i zwiększają możliwości reagowania państwa. Chodzi o to, by krajowe zapasy były rzeczywistym zabezpieczeniem, a odpowiedzialność za ich utrzymywanie była jasno określona – komentuje minister energii Miłosz Motyka.
Ujednolicić magazynowanie paliw
Projekt przewiduje ujednolicenie zasad obejmowania przedsiębiorców obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych oraz wnoszenia opłaty zapasowej. Obowiązek będzie dotyczył przedsiębiorców rozpoczynających produkcję paliw lub przywóz ropy naftowej i paliw – od pierwszej jednostki produktu. Takie same zasady obejmą firmy wznawiające działalność po przerwie trwającej ponad dwa lata. – Rozwiązanie ograniczy możliwość przesuwania dostaw i przywozu w czasie w celu uniknięcia kosztów związanych z utrzymywaniem zapasów – tłumaczy resort.
Resort tłumaczy, że zmiana odpowiada na zidentyfikowane w trakcie monitorowania rynku praktyki polegające na rozpoczynaniu i kończeniu działalności przez powiązane podmioty w taki sposób, aby unikać powstania pełnego obowiązku zapasowego. – Takie działania mogły wpływać na poziom krajowych zapasów i zaburzać konkurencję między przedsiębiorcami – wskazuje resort energii.
Zapowiedź zmian w prawie pojawiła się po publikacjach „Rzeczpospolitej” o procederze omijania obowiązków gromadzenia zapasów paliwa poprzez tzw. mechanizm trójpolówki.
Czytaj więcej
Zapasy obowiązkowe i agencyjne paliw w Polsce mają pozwolić na bezpieczne funkcjonowanie przez 90 dni. Przynajmniej w teorii, bo niewiele wiemy o r...
Zlikwidować proceder „trójpolówki”
W ostatnich latach na rynku coraz popularniejsza stawała się metoda, która pozwalała zarobić na zleconych usługach magazynowania zapasów paliw przez rządową agencję, ale bez realnej gwarancji utrzymywania zapasów paliwa. Chodziło o realizację usługi na rzecz Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. Chodzi o zjawisko tzw. trójpolówki, groźne dla bezpieczeństwa dostaw w chwili, kiedy rynek powie „sprawdzam” w chwili sięgnięcia po rezerwy.
Mechanizm dopuszcza możliwość wygrywania przetargów organizowanych przez RARS przez podmioty, które mogą nie mieć realnych możliwości spełnienia tego zobowiązania. Mimo to wygrywają zamówienia i otrzymują za to wynagrodzenie. O zjawisku trójpolówki zrobiło się głośno w branży paliwowej w lutym. Już 3 lutego na spotkaniu przedstawicieli branży i rządu ws. prac nad zmianą przepisów o magazynowaniu ropy i paliw płynnych – jak wynika z naszych informacji – RARS miała przyznać się do „istotnego ubytku zapasów paliw”. Innymi słowy, zmagazynowanych było mniej paliw niż wynikało z zobowiązań wynikających z ustawy.
Nowy projekt ustawy określa zasady postępowania w przypadku przerwania lub trwałego zakończenia działalności przez przedsiębiorcę zobowiązanego do utrzymywania zapasów. To stały element wykorzystywany przy omijaniu przepisów. Przedsiębiorca będzie zobowiązany do utrzymywania wymaganych zapasów przez 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia przerwy w działalności albo od dnia wpisania do rejestru informacji o zamiarze jej trwałego zakończenia. Będzie mógł wystąpić do RARS z wnioskiem o odkupienie zapasów obowiązkowych lub należących do niego zapasów handlowych.
Rośnie rola RARS
RARS będzie oceniać możliwość nabycia zapasów, uwzględniając m.in. dostępne środki, potrzeby w zakresie zapasów agencyjnych, rodzaj i wielkość paliwa, jego lokalizację oraz koszty i zobowiązania wynikające z umów. – Paliwa nabyte przez Agencję będą włączane do zapasów agencyjnych. Rozwiązanie ma ograniczyć ryzyko nagłego zmniejszenia zapasów w związku z zakończeniem działalności przez przedsiębiorcę, a jednocześnie zapewnić RARS możliwość oceny zasadności i warunków takiego zakupu – zapewnia ministerstwo.
Dzięki tym regulacjom rośnie rola Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w utrzymywaniu krajowego systemu zapasów interwencyjnych. Agencja będzie mogła nabywać od przedsiębiorców zapasy obowiązkowe lub handlowe, a na określonych warunkach także wstępować w prawa i obowiązki wynikające z umów związanych z tymi zapasami. – Nowe instrumenty pozwolą RARS skuteczniej oceniać potrzeby systemu i podejmować działania służące zachowaniu ciągłości zapasów. Jednocześnie projekt doprecyzowuje zasady współpracy przedsiębiorców z Agencją oraz zwiększa przejrzystość procedur – argumentuje resort.
Rośnie również rola Rejestru Systemu Zapasów Interwencyjnych (RSZI). Przed wykreśleniem przedsiębiorcy z rejestru (element stosowany w ramach wspominanej trójpolówki) prezes RARS będzie przeprowadzał kontrolę.
Czytaj więcej
Ministerstwo Energii chce uszczelnić system zapasów obowiązkowych ropy naftowej i paliw, poprzez zapobieganie uchylania się od obowiązków i ponosze...
Będzie on mógł odmówić wykreślenia m.in. w przypadku niewykonania obowiązków ustawowych, występowania wymagalnych zaległości z tytułu opłaty zapasowej, trwającej kontroli lub postępowania albo niezgodności danych. W określonych przypadkach przedsiębiorca otrzyma możliwość uregulowania zaległości lub wyjaśnienia i usunięcia stwierdzonych rozbieżności. Ograniczone zostaną możliwości ponownego podejmowania działalności przez podmioty, które były co najmniej dwukrotnie wykreślane z RSZI w okresie pięciu lat. Ograniczenia obejmą również określone podmioty powiązane, z uwzględnieniem wyjątków dotyczących uzasadnionych zmian organizacyjnych, restrukturyzacyjnych i sukcesyjnych.
Projekt przewiduje także rozszerzenie odpowiedzialności za naruszenia. Kary pieniężne będą mogły być nakładane nie tylko na przedsiębiorstwa, ale również na osoby kierujące ich działalnością, jeżeli ich działanie lub zaniechanie – w tym brak należytej staranności – przyczyniło się do naruszenia przepisów. Maksymalna wysokość takiej kary wyniesie dziesięciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę – wyjaśnia ministerstwo energii.