Tegoroczny szczyt klimatyczny szybko zyskał miano „COP-a elektryfikacji”, co nie zaskakuje, bo to właśnie elektryfikacja od początku była motywem silnie promowanym przez turecką prezydencję. Zasadność celu „35 do 35”, czyli zwiększenia udziału energii elektrycznej w globalnym końcowym zużyciu energii z obecnych 23 proc. do 35 proc. do 2035 roku ma poparcie w licznych badaniach naukowych.
Według naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego zelektryfikowany świat mógłby utrzymać obecny poziom usług energetycznych, oszczędzając jednocześnie aż 61 proc. energii. Nowy raport, opublikowany przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (MAE) wykazał, że osiągnięcie celu „35 do 35” nie tylko jest możliwe przy użyciu już istniejących technologii, ale też doprowadziłoby do oszczędności przy imporcie energii rzędu 400 mld dolarów względem ubiegłego roku. Obliczono też, że rachunki gospodarstw domowych spadłyby średnio o ok. 15 proc. Elektryfikacja jedynie transportu pozwoliłaby uniknąć zużycia 18 milionów baryłek ropy dziennie. Dodatkową korzyścią byłoby też zmniejszenie zależności od importu paliw kopalnych.
Czytaj więcej
Na kilka godzin przed oficjalnym zakończeniem negocjacji podczas szczytu klimatycznego w Antalyi zamiast ambicji klimatycznych widać desperacką wal...
Nowy raport Climate Action Tracker wykazał, że elektryfikacja może stanowić jeden z głównych czynników ograniczających przekroczenie globalnego poziomu wzrostu temperatury o 1,5° C w stosunku do poziomów przedindustrialnych. Konieczne byłoby jednak przyspieszenie działań w tym zakresie, bo jak oszacowali autorzy raportu, obecnie świat jest na ścieżce osiągnięcia do 2035 roku elektryfikacji na poziomie 28 proc., a także oparcie jej na czystych źródłach energii.
Elektryfikacja nie rozwiąże wszystkich klimatycznych problemów
Cel „35 do 35” szybko zyskał poparcie. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oświadczyła, że „świat wkroczył w erę elektryfikacji”, a unijny komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra przyznał, że „świat potrzebuje znacznie bardziej radykalnej i szybszej elektryfikacji”. Nieco mniej entuzjastycznie wypowiadał się o inicjatywie szef MAE Fatih Birol, który przyznał, że elektryfikacja z pewnością wesprze walkę z kryzysem klimatycznym, ale nie jest cudownym rozwiązaniem wszystkich klimatycznych problemów. Zauważył jednak, że jeśli do porozumienia przystąpi wiele krajów, to „będzie to dla rynków i inwestorów wyraźny sygnał, że przyszłość należy do energii elektrycznej”.
Wśród sygnatariuszy inicjatywy „35 do 35” znalazły się m.in. Etiopia, która będzie gospodarzem przyszłorocznego szczytu COP32, Australia, która razem z Turcją przewodzi tegorocznym negocjacjom, Brazylia, która była gospodarzem COP30 w ubiegłym roku, Norwegia, Pakistan, Fidżi, Palau, Eswatini, Finlandia, Niemcy, Wyspy Salomona, Korea Południowa, Togo, Turcja oraz Wielka Brytania. Mimo wyrażanego poparcia, Unia Europejska jeszcze do niej oficjalnie nie przystąpiła, choć jest to raczej kwestia czasu – Komisja Europejska już w październiku zwróciła się do rządów państw członkowskich o zgodę na prowadzenie negocjacji w sprawie tego zobowiązania.
Deklaracji w tym zakresie nie złożyły również Chiny, choć one już w ubiegłym roku mogły się pochwalić celem 30 proc., a 35 proc. osiągną najpewniej do roku 2030.
Czytaj więcej
Podczas szczytu klimatycznego ONZ w Turcji , organizacje pozarządowe Germanwatch oraz NewClimate Institute opublikowały ocenę działań na rzecz klim...
Choć sam cel zwiększania elektryfikacji nie budzi większych wątpliwości, to negocjatorzy podkreślają, że konieczne jest doprecyzowanie kilku kwestii. Najczęstszą uwagą jest brak doprecyzowania, na jakich źródłach energii będzie się ona opierać.
Minister klimatu republiki Vanuatu, Ralph Regenvanu zastrzegł, że poprze elektryfikację jedynie pod warunkiem, że będzie się opierać na odnawialnych źródłach energii. Co do tego, że elektryfikacja musi być czysta, zgodzili się również unijni przedstawiciele, tacy jak komisarz ds. energii Dan Jørgensen oraz wysokiej rangi urzędniczka ds. klimatu Diana Acconcia. Bill Hare, dyrektor generalny Climate Analytics stwierdził, że „każdy rząd, który popiera cel ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C – zgodnie z porozumieniem paryskim – powinien opowiedzieć się za dodaniem słowa »czysta« w dokumencie końcowym COP31. Musi tam znaleźć się zapis o »czystej elektryfikacji«”.
Linda Kalcher, dyrektor wykonawcza brukselskiego think tanku Strategic Perspectives uważa, że elektryfikacja to „najszybszy sposób na osłabienie zależności naszych gospodarek od paliw kopalnych, ale dopiero przejście na czystą energię czyni tę zmianę trwałą” i podkreśla, że konieczne jest jak najszybsze rozbudowanie sektora OZE.
– Energia słoneczna i wiatrowa należą obecnie do najtańszych i najszybciej wdrażanych źródeł energii na świecie – co stało się jeszcze bardziej oczywiste po gwałtownym wzroście cen ropy i gazu. Sytuacja wokół Cieśniny Ormuz przypomniała państwom na całym świecie, że transformacja energetyczna to nie tylko kwestia klimatu, ale także strategia zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności gospodarczej. – twierdzi ekspertka.
Globalna transformacja energetyczna kontra prawa człowieka
Organizacja klimatyczna 350.org podkreśla, że elektryfikacja powinna przede wszystkim wspierać społeczności, dla których dostęp do energii jest utrudniony. Ok. 730 milionów ludzi w ogóle nie ma dostępu do energii elektrycznej, a ponad miliard osób na globalnym południu z powodu braku niezawodnych dostaw lub zbyt wysokich kosztów zużywa jej tak mało, że poziom ich życia znacząco odbiega od współczesnych standardów.
Czytaj więcej
Na szczyt klimatyczny COP31 nie dotarli przywódcy siedmiu krajów europejskich. Aktywiści mówią o utraconej szansie „nie tylko na wspólne zdjęcie”,...
Wątpliwości budzi też kwestia krytycznych surowców, które będą potrzebne, a z których wiele pochodzi z krajów rozwijających się. Organizacje zajmujące się ochroną środowiska i prawami człowieka alarmują, że w dobie rosnącego zapotrzebowania na minerały i metale, wykorzystywane do budowy centrów danych, rozwoju OZE i elektryfikacji, potrzebne są bardzo solidne wytyczne dotyczące ich pozyskiwania.
Jak wynika z analizy organizacji Business & Human Rights Resource Centre, w ciągu ostatnich lat liczba przypadków naruszeń praw człowieka związanych z kopalniami, które dostarczają materiały niezbędne do globalnej transformacji energetycznej, drastycznie wzrosła. Aspekt surowców krytycznych pojawił się w jednej ze wstępnych wersji tekstu na szczycie COP30 w Belem, ale pod naciskiem krajów takich jak Rosja i Chiny, został usunięty.