Nowy podatek uderzy w Orlen. Rząd chce za te pieniądze zamrozić ceny gazu

Rząd szykuje mrożenie cen gazu w 2027 r., a koszty ochrony odbiorców ma pomóc pokryć nowa, 10-procentowa danina od przychodów importerów. Największym płatnikiem będzie prawdopodobnie Orlen, który może zapłacić 3–4 mld zł.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie mechanizmy mają chronić odbiorców indywidualnych przed podwyżkami cen gazu w 2027 roku.
• Kto sfinansuje system rekompensat i na czym będzie polegać nowa danina nałożona na importerów gazu.
• Jak planowane regulacje wpływają na giełdową wycenę kluczowego polskiego koncernu energetycznego.
• Dlaczego pełne uwolnienie krajowego rynku gazu zostanie odłożone o kolejne lata.

Blisko 500 zł za MWh kosztował gaz ziemny na Towarowej Giełdzie Energii 2 listopada. W ciągu ostatnich kilku dni jednak cena spadła wraz z informacjami o zawieszeniu broni w Zatoce Perskiej, choć biorąc pod uwagę doświadczenia z ostatnich miesięcy, a w tych informacjach wydaje się więcej nadziei, aniżeli realnych przesłanek do unormowania się sytuacji. Względny spokój mimo to wpływa na spadek cen.

Gaz tanieje, Orlen traci na giełdzie. W tle nowy podatek

Na polskiej TGE ceny błękitnego surowca spadły 10 listopada poniżej 400 zł za MWh z dostawą na dzień następny. Spadają także ceny za dostawą na 2027 r. z 376 zł za MWh notowana na początku listopada do 317,5 zł za MWh. Cena i tak jest bardzo wysoka, bo średnia cena w styczniu dla tych dostaw wynosiła 132 zł za MWh, w marcu 192 zł, dalej 266 zł we wrześniu, przebijając próg 300 zł za MWh w październiku.

Mimo spadających cen ryzyko znaczących podwyżek cen w przyszłym roku dla gospodarstw domowych jest bardzo wysokie. Stąd planowana interwencja rządu w postaci mrożenia cen. Płatnikiem planowanej daniny będzie prawdopodobnie tylko Orlen. Od momentu, kiedy na początku listopada pojawiły się przecieki, że do mrożenia dojdzie, wartość Orlenu spadła o 12,7 proc. Spadki kursu napędzają także niższe ceny ropy i gazu na świecie. – Mimo silnej korekty na gazie i ropie, modelowo nie widzimy uzasadnienia dla tak silnej przeceny kursu. Na minus z pewnością działają mniejsze przepływy przy tak silnej przecenie surowców i prawdopodobny podatek od zysków na gazie, który dla rynku może być odebrany jako alternatywna dla wypłaty wysokiej dywidendy w 2027 – ocenia Michał Kozak, analityk DM Trigon. Warto więc przyjrzeć się samym zapisom w wykazie prac legislacyjnych rządu.

Ile zapłacimy za gaz w 2027 r.? Kluczowa decyzja w grudniu

Autorem projektu ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2027 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, jest Ministerstwo Energii. W wykazie wskazano, że istotnym czynnikiem ryzyka są zakłócenia w transporcie LNG przez cieśninę Ormuz, które doprowadziły do ograniczenia dostaw z regionu Zatoki Perskiej i wywarły silną presję wzrostową na ceny gazu w Europie i Azji. Celem projektu ma być ograniczenie wpływu niestabilności rynku gazu na odbiorców wymagających szczególnej ochrony oraz zapewnienie im większej przewidywalności kosztów w 2027 r. Projekt przewiduje czasowe ustalenie maksymalnej ceny paliw gazowych dla tzw. odbiorców chronionych, a więc gospodarstw domowych i instytucji publicznych. 

Ile ostatecznie zapłacimy za gaz w przyszłym roku? Tego jeszcze nie wiemy, bo poziom ceny maksymalnej ma zostać określony na podstawie ceny wynikającej z taryfy zatwierdzonej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, dla sprzedawcy z urzędu w 2026 r. Zostanie to zaś ogłoszona do 17 grudnia br. Uzupełnieniem mechanizmu ochronnego będzie system rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych prowadzących działalność w zakresie obrotu paliwami gazowymi. „Rekompensaty mają pokrywać różnicę wynikającą ze stosowania wobec odbiorców chronionych ceny określonej w projektowanej ustawie zamiast ceny odzwierciedlającej rzeczywiste koszty pozyskania paliwa gazowego” – wyjaśnia resort energii.

Foto: PAP

Aby sfinansować mrożenie cen gazu, projekt przewiduje wprowadzenie daniny od niektórych przedsiębiorstw energetycznych importujących gaz ziemny do Polski, która ma służyć jako dodatkowy mechanizm finansowania ochrony odbiorców chronionych. Danina będzie wynosiła 10 proc. przychodów netto i będzie wpłacana miesięcznie na rachunek Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny (FWRC). Pozyskane środki zostaną przeznaczone na finansowanie rekompensat związanych ze stosowaniem ceny maksymalnej paliw gazowych.

Projekt umożliwi również wypłatę rekompensat przedsiębiorstwom energetycznym, które zastosowały cenę maksymalną wobec przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie produkcji pieczywa, świeżych wyrobów ciastkarskich i ciastek, w przypadkach, gdy prawo do tej ceny zostało przyznane po zakończeniu postępowania odwoławczego. Rozwiązanie to zapewni pokrycie kosztów ochrony przyznanej przedmiotowym odbiorcom i wyeliminuje ryzyko obciążenia nimi sprzedawców paliw gazowych.

Orlen może zapłacić 3–4 mld zł. Ostateczny rachunek nieznany

To Orlen będzie największym płatnikiem tego podatku, na razie jednak spółka nie komentuje trwających prac legislacyjnych. „Spółka działa zgodnie z prawem i dostosowuje się do obowiązujących regulacji oraz aktywnie bierze udział w konsultacjach publicznych. Wpływ regulacji będzie można ocenić po zakończeniu procesu legislacyjnego i ustaleniu ostatecznego kształtu mechanizmu osłonowego i taryf” – tłumaczy spółka, dodaje jednak, że dla Orlenu istotna jest ochrona odbiorców przed nadmiernym wzrostem kosztów przy zachowaniu stabilnych warunków funkcjonowania rynku, na którym działa. Spółka nie chce podać wolumenu zabezpieczonych dostaw dla klientów na 2027 r., wskazując, że ta informacja ma wartość handlową i dlatego jej nie ujawnia. Ile podatku może zapłacić Orlen? Nie jest to jasne, bo o ile możemy oszacować, ile daniny wynikającej ze specjalnego podatku Orlen może zapłacić, to nie możemy oszacować, ile będzie wynosić zwrot, bo nie podano mechanizmu wypłaty różnicy ceny. W październiku analitycy szacowali, że ten podatek może wynieść 3–4 mld zł.

Regulowane ceny gazu zostaną z nami do 2030 r.

Wracając do założeń ustawy, niejako na uboczu mrożenia projekt przewiduje przedłużenie do dnia 31 grudnia 2030 r. obowiązku stosowania taryf zatwierdzanych przez Prezesa URE wobec gospodarstw domowych oraz odbiorców realizujących zadania o charakterze społecznym i użyteczności publicznej. Rozwiązanie to ma zapewnić dalszą ochronę tych odbiorców oraz większą przewidywalność kosztów zaopatrzenia w paliwa gazowe. Formalnie jeszcze kilkanaście lat temu planowano pełne uwolnienie rynku gazu wraz z końcem 2027 r. i odejście od taryfowania cen przez prezesa URE. Niestabilność geopolityczna, pandemia, wojna na Ukrainie, a teraz wojna w Zatoce Perskiej nie pozostawia wyboru i taryfy zostaną z nami przynajmniej do końca dekady.