Miasta – klimatyczni liderzy?

Kraków nawiązał współpracę z europejską siecią EIT Climate-KIC, dzięki której ma osiągnąć neutralność klimatycznądo roku 2030. Fot./Shutterstock

W miastach żyje już ponad połowa ludzkości. W 2050 r. wskaźnik ten ma sięgnąć 68 proc. – więcej niż dziś w Polsce.

Wielokrotnie powtarzana statystyka dotycząca przyrostu liczby ludności w miastach niesie ze sobą wymierne konsekwencje dla środowiska. Bank Światowy wskazuje, że centra miast zajmują dziś raptem 0,51 proc. ogólnej powierzchni lądowej planety – jednocześnie generują aż 82 proc. globalnego PKB, odpowiadając za ponad 80 proc. zużycia energii oraz przeszło 70 proc. emisji gazów cieplarnianych.

Szczególnie ten ostatni wskaźnik pokazuje, że lokalne społeczności – wyposażone w odpowiednie narzędzia prawno-administracyjne – mogą odegrać istotną rolę w przezwyciężeniu kryzysu klimatycznego.

Uwagę na ten fakt zwraca m.in. Program ONZ ds. Środowiska (UN Environment), który w raportach z cyklu Emissons Gap odnotowuje skalę luki między aktualnymi celami redukcji emisji a działaniami niezbędnymi do tego, by ograniczyć skalę wzrostu średniej, globalnej temperatury o 2, a najlepiej 1,5 stopnia Celsjusza w stosunku do epoki przedprzemysłowej.

W sieci raźniej

W zmniejszaniu tej luki miasta – obok innych aktorów niepaństwowych, takich jak biznes – mogą odegrać istotną rolę. Dowodem tego jest sojusz amerykańskich miast i stanów, środowisk biznesowych i akademickich, które po wycofaniu USA z paryskiego porozumienia klimatycznego przez prezydenta Donalda Trumpa postanowiły zadeklarować podtrzymanie ambitnych działań na rzecz ochrony klimatu.

„We Are Still In” to jedna z wielu globalnych sieci, w których działają nowoczesne, troszczące się o ludzi i środowisko samorządy. Porozumienie między Burmistrzami od ponad 10 lat mobilizuje europejskie miasta na rzecz ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Sieć C40 Cities grupuje miasta, zamieszkane przez przeszło 700 mln osób, wymieniających się wiedzą na temat skutecznych sposobów ochrony klimatu.

W wielu z tych sieci biorą również udział polskie miasta. Rezultatem współpracy ponad granicami bywają ambitne przedsięwzięcia – tak jak w wypadku Krakowa, który nawiązał współpracę z europejską siecią EIT Climate-KIC, dzięki której wraz z Amsterdamem, Edynburgiem, Malmoe, Mediolanem, Leuven i Orleanem ma do roku 2030 osiągnąć neutralność klimatyczną.

Na możliwości kształtowania ambitnej polityki klimatycznej przez miasta istotny wpływ ma krajowa czy unijna legislacja. Z drugiej strony to w rękach miast znajdują się decyzje o tym, jaka będzie rola przestrzeni zielonych, na jaki typ retencji postawią czy jak ambitnie postawią na nowoczesny transport zbiorowy i na wymianę jego taboru.

Miejska skrzynka z narzędziami

W rękach samorządów już dziś znajduje się ważne narzędzie – zamówienia publiczne, dzięki którym mogą promować przyjazne dla środowiska firmy i rozwiązania. Od papieru z certyfikatem pochodzenia ze zrównoważonych upraw leśnych po kryteria efektywności energetycznej w wypadku remontowanych i nowych budynków – pole do działania pozostaje spore.

Poza wymianą dobrych praktyk z miastami całego świata dla osiągnięcia neutralności klimatycznej ważne jest pamiętanie o specyfice polskich miast. Trwające procesy suburbanizacyjne stanowią wyzwanie nie tylko dla miejskich budżetów, ale również dla zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich – tak by korzyści z rozwijania czystego transportu miejskiego nie były niwelowane przez rosnące wskaźniki podmiejskich podróży samochodowych, a niewymienione piece z miejskich „obwarzanków” nie pogarszały jakości powietrza w całej okolicy.

Czasem bardziej przyjazne dla ludzi i środowiska rozwiązania to… powrót do przeszłości. Globalne dyskusje o rozwijaniu miejskiego rolnictwa i suwerenności żywnościowej mają swój lokalny wymiar w postaci ogródków działkowych, które z potencjalnych terenów inwestycyjnych mogą stać się obszarami minimalizacji zjawiska miejskich wysp ciepła, a także integralnymi elementami miejskiej zielonej infrastruktury.

Dialog dla klimatu

Współpraca powinna dotyczyć nie tylko samorządów, ale również poszczególnych aktorów miejskiego życia – instytucji publicznych, biznesu, środowisk naukowych czy organizacji pozarządowych.

Ich zróżnicowane podejście i wiedza mogą pomóc w tworzeniu spójnych miejskich strategii w dziedzinach takich jak budowa lokalnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Wykorzystywanie dostępnych lokalnie surowców i materiałów może pomóc nie tyko globalnemu klimatowi, ale również lokalnym rynkom pracy i innowacyjności.

Wspólne dyskusje mogą pomóc w praktycznej realizacji 3 z 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju, przyjętych w roku 2015 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Wśród nich znajdują się dwa, poświęcone budowie zrównoważonych miast i społeczności (Cel 11) oraz działaniom na rzecz klimatu (Cel 13). Międzysektorowa współpraca dla zrównoważonego rozwoju – Cel 17 – wspiera wszystkie pozostałe.

W promowaniu nowoczesnego spojrzenia na miasta pomagają konferencje gromadzące ekspertów i praktyków. Jednym z nich jest międzynarodowa konferencja „Innowacyjne EcoMiasto”, której kolejna edycja odbędzie się w przyszłym roku. Centrum UNEP/GRID-Warszawa, wraz z Ambasadą Francji oraz serwisem Teraz Środowisko promować na niej będą punkt widzenia, w którym odpowiadanie na wyzwania klimatyczne to nie tylko koszty, ale inwestycje w naszą wspólną, lepszą przyszłość.

– Maria Andrzejewska, dyrektor Centrum UNEP/GRID- Warszawa

– Bartłomiej Kozek, specjalista ds. zrównoważonego rozwoju Centrum UNEP/GRID- Warszawa

Więcej informacji na: eco-miasto.pl

Mogą Ci się również spodobać

Umowa PGNiG z Amerykanami niepokoi Rosjan

PGNiG podpisał 24-letni kontrakt na dostawy gazu skroplonego z USA. To już druga podobna ...

W tym roku problem smogu może być mniejszy

Wiedza o przyczynach zanieczyszczenia powietrza jest coraz większa. Mam nadzieję, że dzięki wspólnemu zaangażowaniu ...

Zielony ład dla Europy, pieniądze dla Polski?

Bruksela ogłosiła program zielonego ładu europejskiego. – To największa transformacja w Europie od pokoleń ...

Czas na energię plus. PiS dołoży do rachunku za prąd?

PiS rozważa kolejny program socjalny: rekompensaty za podwyżki cen prądu. Na giełdzie towarowej we ...

Komu grozi białoruski atom?

Jeżeli na budowanej na Białorusi elektrowni jądrowej dojdzie do awarii, to ucierpią nie tylko ...

Więcej gazu z Rosji

W 2018 roku na gazowy rynek Unii wchodzi z LNG prywatny Novatek. Do końca ...