Dlaczego gaz drożeje, choć powinien tanieć?

Podziemne magazyny w krajach Unii są już pełne, umowy na sezon zimowy podpisane, popyt spada - a na unijnym rynku gaz drożeje. Przyczyna leży w sytuacji na antypodach, na którą rynek reaguje nerwowo.

Październikowe (najbliższe) kontrakty terminowe na indeks TTF (największy hub w Europie, zlokalizowany w Holandii) rozpoczęły notowania w Londynie na giełdzie ICE po 393,6 dolarów (35,8 euro/MWh, +8,6 proc.) za tysiąc metrów sześciennych. Po kilku godzinach surowiec nieco potaniał - 389,4 dolara (+7,4 proc). dzień do dnia. W czwartek gaz podrożał o 6 proc.

Najpierw tydzień, potem dwa strajków

Reuters informował wcześniej, że zakłady Chevron w Gorgon i Wheatstone LNG w Australii mogą zostać na krótko zatrzymane od 7 września z powodu częściowych strajków (część załóg pracuje). Dzisiaj, 8 września, rozpoczęły się strajki na dwóch platformach Chevron. W ramach akcji pracownicy postanowili zrobić sobie przerwę w pracy i zaprzestać wykonywania niektórych obowiązków.

Strajki miały rozpocząć się wczoraj, 7 września, ale zostały przełożone na czas dodatkowych negocjacji z zarządem Chevronu. Jak wynika z komunikatu związku zawodowego Offshore Alliance, od 14 września pracownicy tych przedsiębiorstw mogą rozpocząć pełny dwutygodniowy strajk.

Australia jest głównym dostawcą gazu na rynek Azji (najwięcej sprzedaje Chinom, Japonii i Korei Płd). W Europie nie sprzedaje nic. Jednak spadek produkcji może zwiększyć konkurencję o LNG pomiędzy Azją a Europą i spowodować dalsze wahania cen giełdowych na rynku europejskim.

Jak uspokaja Bloomberg, strajki nie mogą jeszcze znacząco wpłynąć na sytuację na rynku gazu, gdyż magazyny gazu w Unii Europejskiej są zapełnione powyżej poziomów docelowych. Natomiast w przypadku długiego strajku pojawi się presja na unijny rynek gazu, którego uczestnicy pamiętają ubiegłoroczny, sztucznie wywołany przez Gazprom, kryzys energetyczny.

Związek pracowników Chevron po raz pierwszy ogłosił plany strajku na początku sierpnia. Domaga się on wyższych płac i lepszych warunków pracy. W obliczu doniesień o możliwym strajku cena gazu w Europie w hubie TTF wzrosła o 28 proc. w porównaniu z poprzednim zamknięciem, do 453 dolarów. Potem surowiec zaczął tanieć.

Strach przed huśtawką podaży i popytu

„W obliczu malejącego zużycia gazu europejskie rynki gazu odnotowały ciągłe wahania cen w ciągu ostatnich trzech miesięcy ze względu na pogodę, prace konserwacyjne w zakładach gazowniczych, a ostatnio ryzyko potencjalnych strajków w Australii. Na rynkach dominuje strach przed niezrównoważoną huśtawką podaży i popytu na gaz” - zwracają uwagę eksperci Instytutu Ekonomiki Energii i Analiz Finansowych (IEEFA) w analizie gazowego rynku nadesłanej do "Rzeczpospolitej".

IEEFA podkreśla, że obecna sytuacja jest jednak nieporównywalna z tym, co działo się w sierpniu na gazowym rynku Unii rok temu.

„Istnieje znaczna różnica między szczytową ceną TTF wynoszącą 340 euro/MWh w sierpniu 2022 r. a szczytową ceną 43 euro/MWh w sierpniu 2023 r. Te dwa miesiące rozpoczęły się od różnych warunków w poszczególnych latach. Zapotrzebowanie na gaz w Unii Europejskiej w lipcu 2022 r. wyniosło 20,5 mld m sześc. i było o 26 proc. wyższe niż w lipcu 2023 r. (15,1 mld m3); i odwrotnie, magazyny gazu na koniec lipca 2022 r. były zapełnione jedynie w 69 proc. w porównaniu z 86 proc. w lipcu 2023 r. Ze względu na niższe zużycie gazu w 2023 r. magazyny gazu zapełniały się wcześniej, co dotychczas powstrzymywało wzrost cen gazu”.